Previous Lesson -- Next Lesson
b) Boponi kati na Yesu na Balanaba (Yoane 18:39-40)
YOANE 18:39-40
39 Kasi lokola ezali momeseno na bino ete nabimisela bino moto na Elekeli, bolingi nde nabikela bino Mokonzi ya Bayuda? 40 Bongo bato nyonso babelelaki lisusu ete: “Moto oyo te, kasi Balanaba.” Nzokande Barabasi azalaki moyibi.
Pilato andimisamaki ete Yesu azalaki koloba solo mpe azalaki na likama te. Abimaki mpo na kokutana na Bayuda oyo bazalaki kozela na lopango mpe atatolaki na miso ya bato nyonso ete moto oyo afundamaki azali na ngambo te. Baevanzile nyonso minei endimisi ete Yesu azalaki na lisumu te engebene mibeko ya losambo mpe ya bato. Lokola azalaki guvɛrnɛrɛ, akokaki te kopesa Yesu foti. Na yango, mosali ya mokonzi ya mboka andimaki innocence ya Yesu.
Pilato alingaki kolongola ezaleli wana ya kokamwa, kasi alingaki mpe kosepelisa Bayuda. Apesaki likanisi ya kobimisa mokangami na moboko ya momeseno oyo epesaki nzela na kolimbisa moko ya bakangami na mokolo ya fɛti. Alukaki kokitisa nganga-nzambe monene na ndenge azalaki kotyola Yesu mpe kobenga ye mokonzi ya Bayuda. Soki Pilato abimisaki ye, mbɛlɛ Yesu alingaki kobenda likebi ya bato mingi te mpamba te akokaki te kosikola bato na ye na ekanganeli ya Loma.
Kasi, banganga-nzambe mpe bato basilikaki ntango bayokaki nkombo “Mokonzi ya Bayuda.” Bazalaki na elikya ya elombe ya basoda, moto ya nguya mpe ya makasi. Yango wana baponaki Barabasi, mosali mabe; kolinga moto ya masumu koleka Mosantu ya Nzambe.
Ezalaki kaka Sanedrina te nde batɛmɛlaki Yesu, kasi mpe bato oyo bazalaki kotyola ye. Ozali na ngambo nini? Na ngambo ya bosolo, doux mpe sans armes? To ozali lokola bato oyo bayekolaka mibeko oyo batyaka motema na mobulu mpe na bokosi kozanga kotalela mawa mpe solo?
c) Kobɛta Yesu fimbo liboso ya bafundami na ye (Yoane 19:1-5)
YOANE 19:1-3
1 Bongo Pilato akangaki Yesu mpe abɛtaki ye fimbo. 2 Basoda babalolaki motole ya nzubɛ mpe balatisaki yango na motó na ye, mpe balatisaki ye elamba ya motane-bulé. mpe bayaki epai na ye, 3 balobaki ete: “Mbote, Mokonzi ya Bayuda!” Mpe babɛtaki ye mbata.
Ezalaki mokumba ya Pilato ya kosikola Yesu mpe kokanga bato oyo bazalaki kofunda ye. Oyo asalaki te. Kasi, abongolaki makambo mpe alukaki boyokani. Apesaki mitindo ete bábɛta Yesu fimbo. Etumbu ya ndenge wana ezalaki nsɔmɔ mpe ezalaki kolɛmbisa. Nsinga yango ezalaki komema biteni ya mikuwa mpe ezalaki kokata mosuni. Basoda yango basalaki Yesu na nsɔmɔ; Bakangaki ye na likonzí, balongolaki ye elamba na ye mpe babɛtaki ye na mokɔngɔ. Loposo mpe mosuni na ye epasuka na mpasi oyo ekoki kokanisama te. Mingi kati na baoyo banyokolamaki bongo bakufaki na ntango ya kobɛtama fimbo. Nkolo na biso ya innocent anyokwamaki mingi na nzoto mpe na molimo.
Na nsima, basoda bazalaki kotyola nzoto ya Yesu oyo epasuka. Bazalaki kofanda na kobanga bateroriste ya Bayuda, bazalaki na mpiko te ya kobima na butu. Nsukansuka bazwaki libaku ya kozongisa mabe na konyokolaka moto oyo babengi “Mokonzi ya Bayuda.” Yesu anyokwamaki mabe nyonso oyo bazalaki na yango epai ya bato wana ya botomboki. Moko na bango akendaki kobuka etape moko ya nzube, akómisaki yango motole, mpe atyaki yango na motó ya Yesu. Etingia ya motole wana ya nzube esalaki ete abungisa makila mingi. Basusu bazipaki yango na elamba moko ya kala oyo ezalaki ya mokonzi moko ya basoda. Yesu azipamaki na makila. Lisusu, babɛtaki ye na ndenge ya mabe. Basusu bafukamaki liboso na ye, lokola nde bazalaki kosangana na kotyama na ye bokonzi. Likoki oyo ete basoda wana ya bakonzi bazalaki komonisa bikólo ndenge na ndenge ya Mpoto ekomonisa ete mabota mingi ya mokili ezalaki kosangana na kotyola mpe kofinga Nzambe wana oyo esalemaki mpo na Mwana na Mpate ya Nzambe.
YOANE 19:4-5
4 Bongo Pilato abimaki lisusu, pe alobi na Bayuda: "Tala, nazali kobimisa ye epai na bino, po bóyeba ete nazali komona mbeba moko te epai na ye." 5 Bongo Yesu abimaki, alati motole ya nzube mpe elamba ya motane-bulé. Mpe Pilato alobaki na bango ete: “Talá moto yango!”
Nsukansuka, Pilato asukisaki ete Yesu azalaki na likambo te. Mpo na mbala ya misato abimaki mpe andimaki liboso ya bakonzi ya Bayuda ete: “Namoni mbeba moko te epai na ye.” Atyaki ye liboso na bango mpo na koluka kobimisa bokosi na bango polele mpe kobimisa solo.
Abimisaki Yesu oyo azalaki na mawa na motole na ye ya nzube. Azalaki kolata elamba na ye ya motane-bulé mpe azipamaki na makila.
Okoki kokanisa elilingi ya Mwana na Mpate ya Nzambe oyo azali komema lisumu ya mokili? Nsɔni na ye ezalaki kotombolama, mpamba te bolingo na ye oyo ekokani na mosusu te emonanaki na motema molai na ye. Atɛlɛmaki liboso ya bato oyo bazalaki komonisa na ebimelo na tango mpe ya elimweli na tango, bazalaki kofinga, kofinga, mpe kotya motole ya nzubɛ. Mitole nyonso ya mokili, elongo na mabanga na yango ya motuya oyo ezali kongɛnga, ezali na motuya te soki tokokanisi yango na motole na Ye ya banzubɛ oyo ezali na makila oyo ezali kozipa masumu nyonso.
Atako Pilate azalaki moto ya nsɔmɔ koleka bato nyonso, elilingi yango esimbaki ye mpenza. Eloko moko te ya koyina ezalaki na elongi ya Yesu, mpe elakeli mabe ezalaki te na mbɛbu na ye. Abondelaki Tata na kimia, apambolaki banguna na ye mpe amemaki masumu ya baye bazalaki kofinga ye. Mokambi ya mboka agangaki ete: “Moto yango oyo!” Ayokaki lokumu mpe lokumu ya mobali oyo. Mbala mosusu likanisi yango ekɔtaki na makanisi na ye: “Moto oyo ya kokamwa azali komonisa elilingi ya Nzambe.” Ngolu na ye engɛngaki ata na ngonga ya liwa; Bosantu na ye emonanaki na bolɛmbu na ye mpe na nzoto na ye ya makila. Anyokwamaki te mpo na misala na ye moko ya mabe, kasi mpo na lisumu na ngai mpe ya yo, mpe mpo na ngambo ya bomoto.
d) Pilato akamwaki na lolenge ya bonzambe ya Klisto (Yoane 19:6-11)
YOANE 19:6-7
6 Ntango banganga-nzambe bakonzi mpe bakonzi ya basoda bamonaki ye, bagangaki ete: “Bóbaka ye na ekulusu!” Bobaka na ekulusu! Pilato alobaki na bango ete: “Bókamata ye mpe bóbaka ye na ekulusu, mpo nazali komona mbeba moko te epai na ye. 7 Bayuda bazongiseli ye ete: “Tozali na mobeko, mpe na kolanda mobeko na biso asengeli kokufa, mpamba te amikómisaki Mwana ya Nzambe.”
Bangonga ya minyoko eumelaki mingi. Ebele ya bato bayanganaki na porte ya guvɛrnɛrɛ. Bakonzi ya Bayuda bazalaki pene te ya kobongola ezaleli na bango to kokitisa motema, kasi bango nyonso bandimaki kosɛnga liwa ya Yesu, koganga na mobulu monene. Baoyo bazalaki kokakatana balɛmbaki nzoto mpe bakanisaki ete Nzambe asundolaki Yesu. Asalaki makamwisi te mpo na komisikola. Na yango, basanganaki na ebele ya bato mpo na kosɛnga ete báboma Yesu. Pilato asengelaki kobimisa etumbu oyo elekaki makasi. Bongo babenganaki ye na lingomba mpe bamemaki ye na molili.
Na ntango wana, Pilato azalaki kokeba na bilembo nyonso ya mpasi, kasi alingaki te koboma moto na ndenge oyo eyokani te na mibeko. Bongo alobaki na Bayuda ete: “Bókamata ye mpe bóbaka ye na ekulusu, atako nandimisi ete azali na ngambo te.” Oyo ezali mbala ya misato andimi yango. Na kosaláká bongo, Pilato amikweisaki, mpamba te azalaki na lotomo te ya kobɛta moto oyo asali likambo te.
Bayuda bayebaki ete mibeko ya Loma epekisaki bango koboma moto, mpe Pilato akokaki kotɛmɛla bango soki babomi yango, atako maloba na ye ya kolendisa. Mibeko ya Bayuda esɛngaki te ete bábaka bango na ekulusu, kaka mabanga. Yesu ‘afingaki’ mpe na yango abongi ete bábamba ye na mabanga.
Bayuda ya kala bayebaki ete soki maloba ya Klisto mpo na Bomwana ya bonzambe ezalaki solo, basengelaki kofukama liboso na Ye. Kobakama na ekulusu elingaki “komonisa” ete azalaki bonzambe te. Yango wana bakolóngisama na liwa na ye, na makila ya bomikabi te, kasi na ekulusu ya pete oyo ekutanaki na kondimama ya Nzambe.
LOSAMBO: Nkolo Yesu, totondi yo mpo na pasi mpe minyoko oyo oyikaki mpiko na nkombo na biso. Tokumisi yo mpo na motema molai na yo, bolingo na yo mpe lokumu na yo. Ozali Mokonzi na biso. Salisa biso tótosa yo; koteya biso kopambola banguna na biso mpe kolakisa mawa na baye batondi na koyina. Tosanzoli yo mpo na makila na yo oyo epɛtolaka biso na masumu nyonso. O Mwana na Nzambe, tozali ya yo. Misisa biso na bosantu na yo, sunga biso totambola na mawa pe na botondi pona nionso osaleli biso.
MOTUNA:
- Toteyi nini na elilingi ya Yesu oyo abɛtami, azipami na elamba ya motane-bulé mpe motole ya nzubɛ?