Previous Lesson -- Next Lesson
1. Mawu ƒe dziku dze tso dziƒo ɖe amewo ƒe mawumavɔ̃mavɔ̃ kple madzɔmadzɔnyenye katã ŋu (Romatɔwo 1:18-32)
ROMATƆWO 1:29-32
29 Woyɔ taŋ kple nu madzɔmadzɔ wɔwɔwo tsyo ƒomevi: vɔɖivɔ̃ɖi, ŋukeklẽ kple vɔ̃ediname. Bubu siwo gaxɔ aƒe ɖe wo mee nye: ŋubiabiã, amewuwu, avuwɔwɔ, amebeble, susu vɔ̃ɖiwo ŋu bubu kple ameŋunyagbɔgblɔ. 30 Wonye ameŋugblẽlawo, ame siwo lé Mawu ɖe fu me, amedzulawo, dàdalawo, adegbeƒolawo, ame siwo toa nuvɔ̃ɖi wɔwɔ vɛ, ame siwo meɖoa to wo dzilawo o, 31 movitɔwo, ame siwo dzi menyaxɔna sena o, ame siwo mekpɔa nublanui na ame o kple ame siwo sẽa ŋuta. 32 Togbɔ be wonya nyuie be le Mawu ƒe se nu la, ame siwo wɔa nu siawo dze na ku hã la, wowɔa wo, eye gawu la, wodea ame bubu siwo hã wɔa nu siawo la dzi.
Paulo tsɔ nu gbegblẽ siwo woŋlɔ ɖi la ɖo mía ŋkume abe Ƒe Ewoawo me ɖeɖe ene. Menye eƒe taɖodzinue nye be yeaƒo nu tso yeƒe nyawo ŋu le mɔ si me susu mele o nu abe xexemenunyalawo ene o, eye be yeatsɔ wo adrɔ̃ ʋɔnu ame bubuwo hã o. Ke boŋ be wòade dzi ƒo na mí be míade ŋugble le mía ɖokui ŋu kple vɔvɔ̃ eye míalɔ̃ ɖe nuvɔ̃ siwo le mía me dzi. Ame siwo nɔa agbe Wɔla manɔmee la ayɔ fũ kple nuvɔ̃ kple nu madzɔmadzɔ wɔwɔ, elabena vɔ̃ɖinyenye ƒe gbɔgbɔ tsea ku vovovowo le amesiwo ƒe dzi me Gbɔgbɔ Kɔkɔe la mele o la me. Elabena ameƒomea nɔa agbe le Kristo me alo le vɔ̃ɖinyenye me, elabena akpa aɖeke meli si medea akpa aɖeke dzi o.
Yesu kple eƒe apostolo Paulo bu ahasiwɔwɔ be enye nuvɔ̃ gãtɔ kekeake, elabena etsoa lɔlɔ̃ dzadzɛ ƒe kadodoa me eye wògblẽa kakaɖeamedzi ɖe srɔ̃tɔa ƒe nuteƒewɔwɔ ŋu me. Eyata mawudzimaxɔse gena ɖe ƒomea me, eye dzodzro vɔ̃wo wɔa ame sia ame si meɖea asi le eɖokui ŋu to Mawu ƒe ŋusẽ dzi o la zu kluvi. Ame akpa gãtɔ nye ahasiwɔlawo, eɖanye le woƒe tamesusuwo, nyagbɔgblɔ, alo nuwɔnawo me o. Ènya ɖokuiwòa? Wò dzitsinya ƒoa nu na wò anukwaretɔe kple eme kɔ; eyata mègagbe nu le wò tsãgbenɔnɔ gbɔ o, ke boŋ ʋu nu si nèwɔ la me.
Ènya be ame si Mawu mele o mate ŋu anye ame nyui kura o, ke boŋ enye ame vɔ̃ɖia? Eye nusi amegbetɔŋutinunya ƒe nufiafia dzidelawo ɖena fiana le ŋutete si le amegbetɔ si be wòawɔ eƒe ɖoɖowo dzi Mawu manɔmee ŋu nye alakpa dzadzɛ. Eyata nukatae ame siawo kple nufiala bubuwo ƒoa nu tso amegbetɔ ƒe nukpɔsusu, sukudede, kple hadomekpekpeɖeŋunadɔwo ŋu ne ameƒomea ŋutɔ gblẽ? Mehiã be míatrɔ asi le nɔnɔmea ŋu ahaɖɔ amenyenye ɖo abe alesi míehiã nuwɔwɔ yeye kple dzi kple susu yeyewo ene o.
Ame sia ame si menya Mawu o la lɔ̃a ga eye wòtua eƒe agbe ɖe mawu sia si kuna la dzi, si wɔnɛ be woƒe gadzraɖoƒe ƒe gakɔnta nyea nusi tsia dzi ɖe eŋu eye wòtsia dzi ɖe eŋu. Ga va zu mawu si ŋu woɖoa susuwo kple didi veviwo katã ɖo, eye amewo wua wo ɖokui hetsɔa woƒe agbe kple ɣeyiɣi saa vɔe, eye mlɔeba wozua eƒe kluviwo.
Ame sia ame si si gbɔgbɔ gbegblẽ le la ayɔ fũ kple vɔ̃ɖinyenye, ayemɔ, hlɔ̃biabia, alakpanuwɔwɔ, alakpanyawo, amebeble kple alakpanuwɔwɔ. Eya ta ame vɔ̃ɖi la dzea eƒe futɔwo kpakple exɔlɔ̃wo hã dzi, eye woalé wo ɖe eƒe mɔ̃wo me. Ewɔa nu abe ɖe wònyo na wo ene, evɔ eƒe dzi ya nye do na dawo.
Zi geɖe la, ŋuʋaʋãe ʋãa ame vɔ̃ɖiwo. Womekpɔa dzidzɔ ɖe yayra siwo Mawu naa ame bubuwo ŋu o, ke boŋ wodina be kesinɔnu ma ke nasu yewo ɖokui si, eye emegbe wobiaa geɖe wu, ale be woanye kesinɔtɔ, dzetugbe, nunyala, kple bubutɔ wu le xexeame. Ŋukeklẽ kple ŋuʋaʋãe nye vɔ̃ɖinyenye akpa gãtɔ ƒe ke. Egbegbe asitsatsa ƒe boblododowo wɔa nu gbegblẽ siawo siwo le amewo me ŋudɔ tsɔ doa adzɔnu aɖewo ɖe ŋgɔ. Eyata ŋukeklẽ kple ŋukeklẽ ƒe dzo dea amewo ƒe dzi me, si ʋãa wo be woakpɔ nu siawo aleke kee wòɖale o.
Eye vɔ̃ɖinyenye, ŋuʋaʋã, kple ŋukeklẽ ƒe gbɔgbɔ ʋãa ame wòwua ame, bua ameŋugblẽnyawo, kple fuléle. Yesu fia mí be ame bubuwo gbegbe, vlododo, kple fuléle le abe amewuwu ene, elabena tameɖoɖo be woawu ame ŋutɔ nye amewuwu. Eye mí katã míenye amewulawo le Mawu ŋkume, eye amewulawo ƒe viwo míenye.
Ne míeƒã mama eye míewɔ akpa vovovowo, eɖanye le míaƒe ƒomewo me alo míaƒe nutoawo me o la, tsɔtsrɔ̃ ƒe gbɔgbɔ sia dzena kaba le míaƒe nyagbɔgblɔ kple nuwɔnawo me. Gake Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ʋãa mí be míadzra mía nɔewo dome ɖo ahawɔ domenɔla le amesiwo le dzre wɔm dome, ale be míanɔ amesiwo hea ŋutifafa vɛ la dome. Ðe nèle amesiwo ƒãa tɔtɔ kple masɔmasɔ ɖe tomaɖomaɖo ƒe viwo domea, alo ɖe nèle amesiwo yɔa avuléle, ɖekawɔwɔ, kple tsɔtsɔke domea? Ðe nèkɔa ami ɖe dzoa dzia, alo ɖe nèdina be yeatsi aglãdzedze ƒe dzobibia?
Alakpanuwɔwɔ nye satana ƒe nɔnɔme; menye Mawu ƒe nɔnɔme kura o. Eye amesiame si wɔa woƒe ɖoɖowo to ayemɔ dzi, eye wòwɔa nu tsɛwo ŋudɔ kple nuƒoƒo bɔbɔe la, enye vɔ̃ɖinyenye ƒe vi, elabena Mawu ƒe Gbɔgbɔ ƒe kutsetse enye nyateƒe, fɔmaɖimaɖi, anukwareɖiɖi, kple anukwareɖiɖi. Gake alakpadada kple eƒe alɔdzewo nye vɔ̃ɖinyenye vavãtɔ.
Dzomavɔ ƒe kutsetsewo dometɔ aɖewoe nye ameŋugblẽnyawo gbɔgblɔ kple mía havi amegbetɔwo ƒe ŋkɔ gbegblẽ, eye esiawo katã le ŋkɔ nyui xɔxɔ na mía ɖokui ƒe ŋkɔ me. Aɖi yɔ míaƒe nuyiwo me fũ, eye míaƒe afɔwo kplɔa mí yia ŋlɔmiwɔwɔ kple nuvɔ̃ me. Eye mí, le mía ŋutɔwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ kple ŋkɔxɔxɔ ta, míele klalo be míagbe nu le míaƒe aƒelika kplikplikpliwo gbɔ eye míalé fu mía xɔlɔ̃ veviwo.
Eye ame siwo katã wɔa nuvɔ̃ siawo, eɖanye ɖe woɖoe koŋ alo womeɖoe o, lé fu Mawu. Elabena ame sia ame si lɔ̃a woƒe Aƒetɔ la hã lɔ̃a amewo. Ne èƒo nu nyɔŋuwo tso amewo ŋu, kple vlododo kple fɔbubu la, gbɔgbɔ si gblɔa vɔ̃ɖinyenye sia to dziwò la anye wò. Kpɔ ame aɖe si nègbe eye nèlé fui la ɖa; nyae be to wò fuléle ame ma me la, èlé fu wo hã, elabena Mawue nye lɔlɔ̃. Eye ame sia ame si nɔa lɔlɔ̃ me la, enɔa Mawu me; Etsɔa ke, yranɛ, eye wòlɔ̃a amewo katã kple woƒe nɔnɔme vovovowo, ame tsɛwo, woƒe futɔwo, kple ame siwo woɖe le eme gɔ̃ hã, le ɖekawɔwɔ me kple lɔlɔ̃ ƒe dzɔtsoƒe.
Abe ale si ko Satana doa eɖokui ɖe dzi ene la, nenema ke ame vɔ̃ɖiwo hã doa wo ɖokui ɖe dzi. Wonya woƒe nuvɔ̃wo, woƒe vɔ̃ɖinyenye, kple woƒe vodadawo, eye ale woɣlaa wo ɖokui, ɣlaa woƒe nɔnɔme vɔ̃ɖi. Emegbe woƒoa adegbe hedoa ŋutikɔkɔe na wo ɖokui, eye wozɔna le asiwo me abe fiawo ene, gake le nyateƒe me la, wobɔbɔ ɖe anyi wu amewo katã, elabena wonye kluviwo na woƒe didiwo kple didi veviwo, siwo yɔ fũ kple vɔ̃ɖinyenye kple amebeble. Wodzena na ame bubuwo be wonye nunanatɔwo eye wodze, gake wosea Mawu ƒe ʋɔnudɔdrɔ̃ ɖe wo ŋu le woƒe dzi me le nya ɖeka me: "wogbe."
Eye to ame bubuwo ƒe gbɔdzɔgbɔdzɔwo ɖeɖe ɖe go kple woƒe dɔmenyonyo ŋudɔwɔwɔ me la, wotoa woƒe ayemɔ kple amebeble me dzia vɔ̃ ɖe edzi. Woƒe gbɔgbɔ vɔ̃ la ɖea eɖokui fiana le woƒe ƒomewo me abe tomaɖomaɖo ene. Womebɔbɔa wo ɖokui ɖe wo dzilawo ƒe ŋusẽ te o, eye womebua wo hã be wonye Mawu ƒe amewo le yewo ŋkume o, ke boŋ wobiaa ablɔɖe, ga, kple gomenɔamesiwo ŋutasesẽtɔe, evɔ womeɖee fia be yewolɔ̃ faa be yewoasubɔ, atsɔ yewo ɖokui asa vɔe, yewoalɔ̃ yewo, alo awɔ dɔ o. Eyata wotu afɔ lɔlɔ̃ si agbea na wo la dzi, eye wodoa vlo wo dzilawo heɖua fewu le wo ŋu, eye wodoa vlo wo kple nutsotso be wonye bometsitsi kple sidzedze ƒe anyimanɔmanɔ. Gake womenya be bometsitsi ƒe gɔmedzedze enye nuvɔ̃ o, abe alesi Aƒetɔ la vɔvɔ̃ nye nunya ƒe gɔmedzedze ene o. Amesiwo katã mebɔbɔ wo ɖokui ɖe Mawu ƒe Gbɔgbɔ la te o la mesea naneke gɔme abe alesi wòle be woanɔ ene o, ke boŋ woléa ŋku ɖe nuwo ŋu alakpatɔe elabena wobu woawo ŋutɔ ƒe dzidzenu kple hadomegbenɔnɔ bliboa tɔ.
Le nɔnɔme ma me la, ŋutete mele wo si be woaɖo ŋu ɖe wo ɖokui ŋu o eye le esia ta womate ŋu aka ɖe wo dzi o. Gakpe ɖe eŋu la, amesiwo medo ƒome kple Mawu o mate ŋu awɔ nu aduadu kple amegbetɔwo o, elabena Mawu ƒe nuteƒewɔwɔ nana ame nyea anukwareɖila. Eye amesiame si le agbe woƒe Aƒetɔ manɔmee la, ebu, enɔ tsaglãla tsam, eye wònye nublanuitɔ.
Mía Mawu lae nye lɔlɔ̃, nublanuikpɔkpɔ, kple dɔmetɔtrɔ. Eye baba na ame siwo gblẽa yayratsoƒe ɖi, elabena woƒe dzi sẽna, eye wozua ɖokuitɔdilawo eye woléa fu ame bubuwo. Bu ɖokuiwò ŋu kpɔ, nɔvinye, ɖe nèlɔ̃ wò futɔwoa? Ðe nèkpɔa nublanui na ame dahewoa? Yesu ƒe dɔme trɔ ɖe eƒe ame siwo kaka ɖe teƒeteƒewo ŋu, eye wòkpe fu ɖe woƒe nu vɔ̃wo ta. Ðe nèbu fɔ wò amewo loo alo nèlɔ̃ woa? Ðe nublanuikpɔkpɔ kple dɔmetɔtrɔ mele ŋuwò oa, alo ɖe Mawu ƒe Gbɔgbɔ la wɔ yeyee ale be nàtsi tre ɖe eŋkume abe nunɔla si le nu vɔ̃ wɔlawo teƒe enea?
Míaƒe nuvɔ̃wo sɔ gbɔ abe atsiaƒu ƒe ke ene. Si Mawu ale be nàdze si ɖokuiwò. Ame sia ame si ɖe eɖokui ɖa tso nɔnɔme siwo le woƒe dzɔtsoƒe si tso Mawu gbɔ gbɔ la dze na ku kple fɔbubu. Amewo katã nye ame vɔ̃ɖiwo tso wo dziɣi ke, eye wò dze na ku egbea le wò dzidadawo kple nuvɔ̃ɖiwɔwɔ ta, eye Mawu ƒe kɔkɔenyenye bia be woaɖe wò ɖa. Gome aɖeke mele asiwò be nànɔ agbe o; nyateƒee, amegbetɔ ƒe gomenɔamesiwo nye alakpa gã aɖe. Gome aɖeke mele mía si wu be míaku ɖe míaƒe nu vɔ̃wo ta o. Èle tsaglãla tsam le wò du me, eye menye amegbetɔwoe tso kufia na wò o, ke boŋ Mawue. Ɣekaɣie nàtrɔ wò susu ahatrɔ dzime tso dzime le gbɔgbɔ me?
Ne mètrɔ dzime bliboe o la, àkpɔ gome le nuvɔ̃ nyɔŋutɔwo katã me. Esia le alea elabena menye vɔ̃ gbɔgblɔ kple ewɔwɔ ŋu koe nèbuna o, ke boŋ èkpɔa dzidzɔ ne ame bubu wɔ nuvɔ̃. Àte ŋu aflu ame bubuwo ahable wo ɖe nu madzɔmadzɔ wɔwɔ me, anɔ nu madzɔmadzɔwo fiam wo, ale be ku ƒe gbɔgbɔ aƒo ɖi wo. Ðe mesɔ gbɔ na wò be nànye ame vɔ̃ɖi oa? Ðe wòhiã be woagblẽ hadomegbenɔnɔ hã mea? Kpɔ ɖokuiwò ɖa. Ðe nèle dzidzɔ kpɔm le wò nuvɔ̃wo mea? Ðe ame bubuwo ƒe dzi sesẽ la dzea ŋuwòa? Ðe mèkɔa dzimetɔtrɔ ƒe aɖatsiwo ɖe ɖokuiwò kple wò dukɔ ta oa? Ðe Mawu ƒe Gbɔgbɔ fia mɔ wò yi dzimetɔtrɔ vavãtɔ gbɔa, alo ɖe nègakpɔtɔ nye dada?
GBEDODOƉA: Oo Mawu, kpɔ nublanui nam, nuvɔ̃wɔla. Ènya be nye ʋu ƒe tsitete ɖe sia ɖe ƒo ɖi, eye be susu vɔ̃wo lé ɖe nye ŋutilã ƒe lãmenugbagbeviwo ŋutɔ ŋu. Luʋɔ si bu menye, eye wò ɖoɖowo le dzɔdzɔe, Aƒetɔ. Nɔ dziku blewu, eye mègana nye tsɔtsrɔ̃ to wò ʋɔnudɔdrɔ̃ dzɔdzɔe la me o. Trɔ nye kple xɔ̃nyewo kple aƒelikawo katã, ale be mí katã míage ɖe dzomavɔ me o. Na nuvɔ̃ ŋuti sidzedze nye kple nye dukɔ ale be míawɔ yeye le míaƒe dziwo kple susuwo me, eye nuwɔwɔ yeye nadze egɔme le mía me. Kpɔ nublanui na mí le wò nyuiwɔwɔ nu, eye mègaxɔ wò Gbɔgbɔ Kɔkɔe la le mía si o.
NYABIASE:
- Nuvɔ̃ atɔ̃ kawoe, le ŋkɔ siwo woyɔ le lɛta si woŋlɔ na Romatɔwo me, siwo nèbu be wonye esiwo wowɔna zi geɖe wu le ŋkeke siawo me?
Mawu ƒe dziku
dze tso dziƒo
ɖe amegbetɔwo ƒe mawumavɔ̃mavɔ̃ kple nu madzɔmadzɔ wɔwɔwo katã ŋu.
(Romatɔwo 1:18)