Previous Lesson -- Next Lesson
10. Polo na ye moko na Mokonzi ya mboka ná mwasi na ye (Misala 24:24-27)
MISALA 24:24-27
24 Mwa mikolo na nsima, Felikisi ayaki elongo na mwasi na ye Dulusila, oyo azalaki Moyuda, mpe atindaki bábenga Polo. Ayokaki ye koloba na ntina ya kondima na Klisto. 25 Nzokande ntango Polo azalaki kokanisa boyengebene, komipekisa mpe kosambisama oyo ekoya, Felikisi abangaki mpe alobaki ete: “Kende sikoyo, ntango nakomona malamu, nakotinda kobenga yo.” 26 Bobele na ntango yango, azalaki na elikya ete Polo akopesa ye mbongo, yango wana azalaki kotinda bato bábenga ye mbala mingi mpo na kosolola na ye. 27 Mbula mibale elekaki ndenge wana, mpe Polokiusi Fesitus azwaki esika ya Félike. Mpo na kosepelisa Bayuda, Felike atikaki Polo na bolɔkɔ.
Drusilla, mwasi ya Mokonzi ya mboka, azalaki mpe mwana mwasi ya Mokonzi Elode A, oyo toyokaki liwa na ye ya nsɔmɔ na mokapo zomi na mibale. Mwasi oyo azalaki kitoko na ndenge ya kokamwa. Na ebandeli abalaki moko ya bakonzi ya Siri, kasi Félikisi, asalelaki mayele mabe na lisalisi ya moyuda moko ya nganga-nkisi, akabolaki ye na mobali na ye mpe na nsima azwaki ye. Masolo yango eyebisi biso ete akufaki na mobu 79 nsima ya liwa ya Klisto na ntango ya kobima ya Ngomba Vésuve, oyo ezikisamaki na milinga na yango oyo enyangwaki. Ntango azalaki na Kaisalia, alendisaki mobali na ye abenga Paulo, mobali wana ya kokamwa, mpo na komona buku moko ya kosepelisa mpe ya kolendisa. Yango epesaki Polo libaku malamu ya kotika bonsomi. Na nsima, Félikisi, moto ya bozwi mpe ya bokosi, amikitisi nsima, apemamaki na likoló na ye, mpe pembeni na ye alalaki mwasi na ye kitoko, mwasi ya ndumba oyo azalaki na mposa makasi, mpe liboso na bango atɛlɛmaki mokangami, oyo atyamaki elembo na makofi mpe mabanga, kasi na kati na ye elalaki nguya moko ya molende ya elimo, lokola ngomba ya mɔ́tɔ, mpo na lobiko ya bato. Polo akokwea na komekama mpe akosambela babalani yango? Te, akanisaki lisusu te lobiko na ye moko, kasi amonaki liboso na ye babola babalani bazindaka na mposa ya nzoto, lisosoli na bango ebebaki. Motema na ye ezikaki mpo na lobiko na bango, mpe lokola monganga malamu oyo asalisaka tumor na likolólikoló te, kasi akataka yango na mbala moko.
Na ndenge yango, Polo abɛtaki Mokonzi ya mboka oyo azalaki sembo te mpo na misala na ye ya mabe. Alakisaki ye ete Nzambe azali kosenga bosolo mpe bosembo, mpe atatolaki na mwasi na ntina ya mposa na ye ya bopeto, ya asceticisme, mpe ya bopeto, mpo ete mosali ekobo azali na libula te na bokonzi ya Nzambe. Nsima wana ntoma, mokangami, alamusaki lisosoli ya baoyo bazalaki kopema liboso na ye, amemaki bango liboso ya lisambisi ya sembo ya Nzambe. Asakolaki nkanda ya Mosantu likolo na bango. Ezalaki Polo te nde abebisaki bango, kasi Nzambe ye moko nde abimisaki bango na pole na ye ya mɔ́tɔ. Félikisi, oyo nkombo na ye elimboli esengo, abangaki mpo kino na ngonga wana moto moko te azalaki na mpiko ya koloba solo epai na ye polele. Mbala mosusu mwasi yango asilikaki mpe ayinaki momemi-nsango ya Nzambe mpo abimisaki lokuta na bango polele; ekoki kutu kotinda mobali na ye abimisa Paulo te. Na nsima, Félikisi amonanaki lokola azalaki koningana na lisosoli na ye mpe amekaki kozwa etɛlɛmɛlo ya kozanga bosembo mpe kosala boyokani. Aboyaki te libiangi ya Nzambe mpo na koyambola, kasi atosaki lisosoli na ye te. Kasi, azongisaki nsima ekateli oyo etali lobiko na ye moko mpe ya kobimisama ya Polo. Lisusu, abungisaki nguya ya mbongo mpo Polo alobelaki liboso makabo mpo na kopesa bato ya Yelusaleme. Mokonzi ya mboka alingaki kobimisa lisiko mpo na ye moko na nzela ya makabo ya lingomba. Na ntembe te, mangomba mazalaki pene ya kozwa mbongo nyonso mpo na kobimisa ntoma ya bapakano, kasi Paulo atyaki makanisi ya ndenge wana pembeni. Yango ezalaki kaka te mpo na kimia ya lisosoli na ye, kasi mpe mpo na kobikisa Félikisi na lokoso na ye, na kolakisa ye ndakisa ya bosembo na bomoi. Kutu, Mokonzi ya mboka akokaki mpenza te kokima bopusi ya momemi-nsango ya solo likoló na ye; alingaki kotuna ye ntango nyonso na makambo ya bomoto mpe ya Nzambe, mpamba te bato nyonso oyo bazalaki zingazinga na ye bazalaki kofinga ye na lokuta. Kasi talá bosolo ya Nzambe, oyo ezalaki liboso na ye na bomoto ya Paulo, oyo akɔtaki na lisosoli na ye mbala na mbala na maloba na ye ya sembo. Nzokande guvɛrnɛrɛ abukanaki te liboso ya Nzambe, atako bafandi nyonso wana ya elimo, mpamba te totángi eloko moko te na ntina na kondima na ye to lobiko na ye.
11. Kosambisama ya mibale ya Paulo liboso ya Mokonzi ya Sika (Misala 25:1-12)
MISALA 25:1-12
1 Festusi akómaki na etúká yango mpe mikolo misato na nsima amataki longwa na Kaisalia tii na Yelusaleme. 2 Banganga-nzambe bakonzi mpe Bayuda minene bafundaki Polo. Balendisaki ye, mpe, na mokano ya bonguna, 3 basengaki ye asala ye boboto na komema ye na Yelusaleme. Bazalaki kokana kobundisa ye mpe koboma ye na nzela. 4 Felete ayanolaki ete Paulo azali kokangama na Kaisaria mpe ye moko alingi kokende. 5 Alobaki ete: “Tiká bakambi bakita elongo na ngai, mpe soki likambo moko ezali na mbeba epai ya moto oyo, tiká báfunda ye.” 6 Felitusi alekisaki kaka mikolo mwambe to zomi elongo na bango, mpe na nsima akitaki na Kaisaria. Na mokolo oyo elandaki, afandaki na tribinale, apesaki mitindo ete bákɔtisa Polo na ndako. 7 Tango kaka Polo akomaki wana, Bayuda oyo bawutaki na Yelusalemi bazingelaki ye mpe bakomaki kofunda ye na tina na makambo mingi ya mabe makasi, oyo bango moko bazangaki kutu makoki mpo na kotalisa bosolo na yango. 8 Polo abandaki komilobela, alobi: “Nasali mabe moko te, ezala na mobeko ya Bayuda, to na tempelo, to na Kaisala.” 9 Feletusi, alingaki kosepelisa Bayuda, azongiselaki Polo ete: “Olingi komata na Yelusaleme mpe kosambisa yo kuna liboso na ngai mpo na makambo oyo?” 10 Polo alobaki ete: “Ezali liboso ya tibinale ya Kaisala nde natɛlɛmi, mpe kuna nde nasengeli kosambisa ngai. Nasali Bayuda mabe te, ndenge boyebi malamu. Nazali kosamba epai ya Kaisala. 11 Soki nasali mabe to nasali likambo oyo ekoki komemela ngai etumbu ya kufa, nandimi kokufa. Kasi soki makambo oyo Bayuda bafundeli ngai ezali ya lokuta, moto moko te azali na makoki ya kokaba ngai na maboko na bango. Tika ete Sezare akata likambo na ngai ! 12 Bongo Felitesi, nsima ya kosolola na likita ya likita, azongiselaki ye ete: “Osɛngi Kaisala, okokende epai ya Kaisala.”
Na bokonzi ya Loma, ezalaki na ebongiseli moko ya kozongisa bato ntango na ntango longwa na esika moko kino na esika mosusu, na boye ete bisika na bango ekokaki te kosalelama mpo na matomba na bango moko soki batikali na etúká moko ntango molai. Mpe Félikisi, oyo amonanaki lokola ete asepelaki na lisosoli na ye ya mbeba, alingaki mingi na eleko na ye ya nsuka kozwa ngɔlu ya Bayuda na kosalaka boyokani na mokonzi na nkombo na ye, kosambisa engebene mokano ya Nzambe, mpe kosikola Polo. Na yango, moto yango ya lokoso, oyo apusamaki na mbongo mpe na bokóli na mikumba ya Leta, akendaki mbangu na etumbu oyo ezalaki koya epai ya Nzambe.
Na nsima, Mokonzi ya mboka ya sika, Feletusu, oyo azalaki na molende mingi, akómaki mpe alingaki kosilisa makambo oyo etikali te oyo mokonzi oyo azalaki liboso na ye atikaki. Akendaki mbala moko na esika ya Bayuda—Yelusaleme—mpe kuna bakambi ya mayele mabe basalelaki libaku yango mpe basɛngaki ye abengisa Polo na Yelusaleme mpo básambisa ye elongo mpo apengwi na mibeko. Lisɛngi na bango ezalaki bokosi mpo balingaki ete báboma Polo na nzela. Fesitus abendaki bayekoli na mayele nyonso na ndako na ye na Kaisalia. Asengaki bango bapona bakokenda oyo bakoki ko komonisa likambo yango. Nsima ya mwa mikolo, akitaki na mboka-mokonzi na ye pembenipembeni ya mbu mpe apesaki mitindo ete básambisa ye na ndenge ya mibeko mpo na kosambisa. Na nsima Bayuda bayaki na komilelalela makasi mpo na Polo, kofunda ye ete azali koningisa miboko ya mokili, kobebisa tempelo, kotɛmɛla kozanga libunga ya Kondima ya Kala mpe kutu kotɛmɛla Kaisala na kobenga Klisto Nkolo mpe Mokonzi ya Bakonzi. Polo aboyaki polele bifundeli na bango, kolobáká ete makambo nyonso oyo bazalaki koloba ezalaki bobele bokosi mpe lokuta ya polele, mpamba te asalaki Moyuda moko mabe te. Polo amibongisaki mpo na kokufa soki asali likambo moko ya kozanga bosembo, kasi bato oyo bafundaki ye bakokaki te komonisa ete basalaki ye mabe moko ya bato. Mokonzi ya mboka amonaki nokinoki ete likambo yango ezalaki kaka mpo na losambo, mpe yango etindaki ye apesa likanisi ete Paulo andima kosambisama na Yelusaleme na ntango ya mokambi na ye mpo mituna nyonso oyo ezalaki polele te na ntina na kondima na ye ezala polele liboso ya Mokonzi ya mboka ya Loma. Polo azalaki kobanga te bolukiluki ya teoloji na Kondima ya Kala mpe Nsango Malamu, kasi ayebaki nkanda mpe koyina ya banguna na ye mpe ekateli na bango ya fanatique ya koboma ye ata soki ntalo nini, mpe ete bamibongisaki te mpo na kosambisama na bosembo. Na yango, asengaki ete Baloma básambisa ye na ndenge ya solosolo, oyo eboyaki ye nzela ya kokufa na makanisi ya kokamwisa mpe motó makasi ya Bayuda oyo bazalaki na molende, mpamba te ntembe ezalaki te ete Sanedrina ezalaki kotɛmɛla Yesu ya Nazarete mpe bayekoli na ye, ndenge emonisami na eleko ya mbula ntuku misato oyo elekaki kati na kobaka Klisto na ekulusu mpe kosambisama ya Polo.
Ntango Polo amonaki ete amibongisaki mpo na kopesa ye na Sanedrina lokola lolenge ya kosala boyokani malamu ya mosala elongo na bana-mboka, azwaki nzela mosusu oyo Nzambe apesaki ye banda kobotama: kozala mwana-mboka ya Loma. Asalelaki lotomo yango na Filipi, epai boloko efungwamaki na koningana ya mabele, mpe lisusu liboso ete bábɛta ye fimbo na Yelusaleme. Nsukansuka, mpo banguna na ye básambisa ye te na Yelusaleme, agangaki, kosɛngáká lotomo na ye ya kosamba liboso ya Kaisala ye moko, mpe moto moko te akokaki kopekisa ye.
Kasi na mikolo wana, Néron azalaki guvɛrnɛrɛ ya Loma. Azalaki moto ya koboma mpe ya mbindo, ndambo ya ligboma. Fesitus, na kosɛka, andimisaki Paulo ete akotinda ye akende liboso ya mokonzi wana ya mobulu, mpamba te akomona kanyaka, kokanga motema, bokosi mpe lokuta na bibongiseli oyo eleki likoló ya ampire na Loma. Azalaki komona ndenge oyo makambo etalelaka makambo malɛmbɛmalɛmbɛ mpenza na batribinale, mpe yango esalaki ete mobali moko akóma ligboma. Na yango, Paulo azelaki etumbu na ye na boloko ya ntango molai, kasi amonaki na motema na ye bondimisi ete Nkolo na ye nde amemaki ye na Loma. Yango wana, ezalaki Polo te nde aponaki nzela oyo, kasi Nkolo na ye nde alingaki komema ambassadeur na ye oyo akangamaki na mboka-mokonzi, kasi lokola moto ya bonsomi mpe ya elonga te. Paulo alingaki kokende na Loma na minyɔlɔlɔ, kolekisa bambula mingi na nse ya bokonzi ya guvɛrnɛrɛ moko oyo azalaki na mokumba te, oyo alongaki te ko pesa ekateli mpe oyo azalaki komibanzabanza mpo na likambo ya Polo te mpo azalaki kosala elongo na banguna na ye oyo bazalaki Bayuda.
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, teya ngai mayele, bosolo, mpiko, mpe komikitisa, mpo ete napona nzela ya mabe te na mpasi mpo na komibikisa, kasi namiteya na bompikiliki, mpe nabomba bosolo te, kasi napesa litatoli mpo na nkombo na yo elongo na bandimi nyonso oyo bazali konyokwama. Amen.
MOTUNA:
- Nini ebetaki yo mingi na bizaleli ya Polo lokola mokangami ya Klisto na nse ya bakonzi mibale ya Baloma?