Waters of Life

Biblical Studies in Multiple Languages

Search in "Ewe":
Home -- Ewe -- Romans - 061 (The Secret of Deliverance and Salvation of the Children of Jacob)

Previous Lesson -- Next Lesson

<<<<<<<

ROMATƆWO - Aƒetɔe Nyee Míaƒe Dzɔdzɔdzɔe
Apostolo Paulo ƒe Lɛta si wòŋlɔ na Romatɔwo ŋuti nusɔsrɔ̃wo
AKPA 2 - Wolé Mawu Ƒe Dzɔdzɔenyenye Me Ɖe Asi, Le Yakob Ƒe Ame Tiatiawo Ƒe Dzi Sesẽ Megbe Gɔ̃ Hã.(Romatɔwo 9:1 - 11:36)
5. Yakob viwo ƒe mɔkpɔkpɔ (Romatɔwo 11:1-36)

d) Nya ɣaɣla si na Yakob viwo tsi agbe le ŋkeke mamlɛawo me (Romatɔwo 11:25-32)


ROMATƆWO 11:25-32
25 Nɔvinyewo, medi be magblɔ nya ɣaɣla aɖe na mi mia-nya, ale be miaganɔ bubum be yewonya nu ŋutɔ o. Esiae nye be: Israel-dukɔ ƒe akpa aɖe sẽ to, va se ɖe esime ame siwo menye Yudatɔwo o, siwo ƒe xexlẽme de pɛpɛpɛ la na-va Mawu gbɔ. 26 Ne esia va eme vɔ la, ekema woaxɔ Israel-dukɔ blibo la hã ɖe agbe. Elabe woŋlɔ ɖe mawunya me be: “Ɖela la atso Zion ava, eye wòaɖe mawumavɔmavɔ̃ ɖe sia ɖe ƒomevi ɖa le Yakob ƒe ƒome la me. 27 Esia anye nu, si mabla kpli wo, ne metsɔ woƒe nuvɔ̃wo ke wo.” 28Le Nyanyui la gome la, wozu Mawu ƒe futɔwo le mia ta. Ke le ale si wotia wo ɖi gome ya la, wonye lɔlɔ̃tɔwo le wo tɔgbuiawo ta. 29 Mawu ƒe nunanawo kple ale si wòyɔa amee la, nɔa anyi ɖaa; wometrɔna o. 30 Tsã la, mieɖo to Mawu o, ke azɔ la, Mawu ve mia nu, elabe Yudatɔwo meɖo to o. 31 Nenema ke esi wònye ɖe wove mia nu ta la, fifia la, Yudatɔwo hã meɖo to Mawu o, ale be Mawu nave woawo hã nu abe miawo ke ene. 32 Esi amewo katã gbe be yewo-maɖo to Mawu o ta la, Mawu wɔ wo wozu abe gamenɔlawo ene, ale be wòate ŋu ave ame sia ame nu.

Paulo dze ŋgɔ amesiwo xɔ eƒe lɛtaa be wonye nɔviaŋutsuwo. To gbeƒãɖeɖe sia me la, elɔ̃ ɖe edzi be Mawu nye ye Fofo kple yewo Fofo hã, eye be womate ŋu awɔ susuwo, nyabiasewo, kple nyatakakawo katã tso tiatia, dzɔdzɔenyenye, kple dzɔg-bese ŋu le nukpɔsusu nu to susu si nye be Mawu lolo la dzi o, gake ele be woawɔ nusiawo le Mawu si wonya, mía Aƒetɔ Ye-su Kristo gbagbe Fofo, amesi nye mía Fofo Kɔkɔe lɔ̃ame kple nublanuikpɔla la ŋkume.

Le ʋuʋu sia megbe la, Paulo ƒo nu tso nya ɣaɣla aɖe si gɔme womese o vaseɖe esime Dziƒofofo la ɖee fiae eme kɔ ŋutɔ la ŋu. Eya ta Paulo bia tso numeɖelawo, mawunyagblɔlawo, kple mawunyaŋununyalawo katã si be woagatu woawo ŋutɔ ƒe xexemenunya, vevietɔ Yakob viwo tɔ o, ke boŋ woaɖo to Mawu ƒe nya la nyuie ahalée ɖe susu me. Ame si ɖea gbeƒã eya ŋutɔ ƒe susuwo la le afɔku me elabena ekpɔa eɖokui be yenye nu-nyala kple nunyala, eye wòtrana kaba. Le ɣeyiɣi sia me la, amesi lé ɖe Mawu ƒe nya ŋu le gbedodoɖa me eye wòɖoa to Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe nya la tsina vivivi le Mawu mía Fofo si le Dziƒo la ƒe lɔlɔ̃ ƒe nya ɣaɣlawo nyanya me

Nya ɣaɣla si ŋu Paulo ƒo nu tsoe ku ɖe ŋkeke mamlɛawo ŋu la ƒe akpa vovovowo le eme:

Israel ƒe sesẽme nɔ abe agbadɔ si wotsɔ avɔ ɣi wɔ ene, si kpɔa amesiwo bɔbɔ nɔ ete ta tso ɣe ƒe dzoxɔxɔ me, gake exea mɔ na wo be womegakpɔa nu hesea nu o, eyata womekpɔa nu, alo xlẽa nu, alo sea nu o, togbɔ be ŋutete le wo si hã (Yeremya 16:90-10).

Menye Yakob viwo katãe nye ŋutasẽlawo o, ke boŋ wo dometɔ akpa gãtɔ. Yesu kple eƒe apostolowo ƒe nusrɔ̃lawo, kpakple hame gbãtɔa trɔ dzime anukwaretɔe le Yohanes Amenyrɔɖet-simela ŋkume. Esia dzra wo ɖo ɖe Kristo ƒe vava kple eƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu, eye wonɔ eƒe ha me eye wokpɔ Mawu ƒe ŋutikɔkɔe ƒe kekeli.

Dziwo ƒe sesẽ dze egɔme ƒe alafa adre do ŋgɔ na Kristo ƒe vava (Yesaya 6:5-13), eye Yesu ɖe esia fia kɔte (Mateo 13:11-15), eye Paulo ɖe eme tsitotsito kple baba (Dɔwɔwɔwo 28:26-28). Sesẽnuwɔwɔ sia trɔ zu ŋɔdzinuwɔwɔ le dutoƒo esime Yudatɔwo ɖe asi le woƒe fia ŋu be woahe wo ɖe ati ŋu eye wogbe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la, eyata Romatɔwo dzra wo wozu klu-viwo yi xexeame ƒe dzogoewo katã dzi.

Yudatɔwo ƒe sesẽ manɔ anyi tegbee o, gake eyia edzi vaseɖe esime xɔsetɔ siwo tso dukɔ bubuwo me ƒe xexlẽme nu nayi. Ne nuvɔ̃wɔlawo ƒe yɔyɔ tso dukɔ mamlɛawo me wu enu la, Aƒetɔ la naa mɔnukpɔkpɔ mamlɛtɔ Yudatɔwo hena dzimetɔtrɔ kple yeyewɔwɔ.

Eyata amekae nye Israel deblibo sia si woaɖe le ŋkeke ma-mlɛawo me, si ŋu Paulo ƒo nu tsoe be enye nyati dodzidzɔname aɖe le hamea kple dukɔwo ƒe ŋutinya me? (De dzesii: Nyabiase sia meku ɖe dunyahehe ŋu kura o, gbɔgbɔmenuwo didi dzro aɖe koe wònye.)

a) Egbea la, Yudatɔwo ƒe akpa enelia le nuto si woyɔna be Israel Dukɔa me, evɔ wo dometɔ etɔ̃ le ene me ya kaka ɖe dukɔ blaatɔ̃ vɔ eve me.
b) Ðe nyagbɔgblɔ "Israel katã" fia Orthodɔks Yudatɔ ma-wuvɔ̃lawo, alo Yudatɔ ablɔɖeme siwo metsɔ ɖeke le ma-wusubɔsubɔ me oa?
c) Le afisi woyɔna be Israel Dukɔa me la, Druzetɔwo, Kris-totɔwo, kple Moslemtɔwo nɔa, Israel ƒe mɔzɔgbalẽwo le wo si, eye woyɔa wo be Israeltɔwo. Ðe wole nyagbɔgblɔ "Israel katã" mea? Ao, kakaɖedzitɔe la, menye nenemae o, womele nenema o.
d) Aƒetɔ la gblɔe ɖi na Yesaya be Israel ƒe ame susɔe kɔkɔeawo koe akpɔ ɖeɖe, hegblɔ be, “Ke abe alesi terebinth kple oak léa woƒe ke ne wolã wo ene la, nenemae nuku kɔkɔe aɖe ado tso dukɔ sia me” (Yesaya 6:11-13). Esia fia be ame susɔe sia anye nuku kɔkɔe, Mawu ƒe hame gbagbe le anyigba dzi. Esia adze ƒã ne woxɔ Kristo dzi se eye emegbe woxɔ woƒe ɖeɖekpɔkpɔ.
e) Aƒetɔ la ɖee fia eƒe dɔla Yohanes, le eƒe ŋutega me, be mawudɔlawo asubɔ ame akpe wuieve tso to wuieveawo me. Menye toawo katãe xɔ nutrenua o, ke boŋ ame ŋkuta siwo wɔ ɖeka koe. Womeŋlɔ Dan-to la ɖe to wuieveawo dome o, elabena eɖoe koŋ ɖe asi le Mawu ƒe nubabla si wòwɔ kple Mose kpakple eƒe amewo ŋu. Esia tae ame alafa ɖeka blaene vɔ eneawo tsi tre ɖi na ame siwo wotre enu ɖo. Ame susɔeawo mekpɔ ɖeɖe o.
f) Apostolo Paulo ŋlɔ le eƒe lɛta si wòŋlɔ na Romatɔwo le ta evelia me (Romatɔwo 2:28-29) be menye Yudatɔwo katãe nye Yudatɔwo vavã o, gake Yudatɔ nye amesi le ememe, wotso aʋa le eƒe dzi me, eye wogbugbɔ dzi. Amesiwo dada Yudatɔ dzi la nye Yudatɔwo le amegbetɔ ƒe se nu, gake womenye Yudatɔwo le gbɔgbɔ me nyateƒe nu o negbe ɖe wogbugbɔ wo dzi to Kristo ƒe ʋu kple Eƒe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la me hafi. Yesu ɖe gbeƒãe na Yohanes zi eve le eƒe ŋutega me (Nyaɖeɖefia 2:9 kple 3:9) be Yudatɔ aɖewo menye Yudatɔwo kura o.
g) Míexlẽ le Yohanes ƒe Nyanyuigbalẽa me kple le eƒe ŋutega me le Nyaɖeɖefia me be Yudatɔwo akpɔ amesi woto. Nyagblɔɖi sia fia ame susɔeawo ƒe dzimetɔtrɔ le ɣeyiɣi ma-mlɛtɔ me le Kristo ƒe vava evelia me.
h) Nyagblɔɖila Zaxarya ɖe gbeƒãe be Yehowa akɔ amenuveve kple kukuɖeɖe ƒe gbɔgbɔ ɖe Dawid ƒe aƒe kple Yerusalem nɔlawo dzi, eye woatrɔ woƒe ŋku ɖe amesi woto la ŋu (Zaxarya 12:10-14). Nyagblɔɖi sia fia Yudatɔwo ƒe dzi-metɔtrɔ kple woƒe dzi ƒe gbagbã le ŋkeke mamlɛa dzi (Ma-teo 23:37-39).

Totoɖeme: Neva eme be míagawɔ kaba agblɔ amesi Israel vavãtɔ nye le Kristo ŋkume o. Biblia fia mí be ŋkɔ sia mefia dunyaheha alo ŋutsu alo nyɔnu aɖe koŋ o, ke boŋ gbɔgbɔ me nu ŋutɔŋutɔ aɖe koŋue wòfia. Míekpɔe, le ŋkeke mawo me, be Yakob ƒe dzidzimevi yeye akpe geɖe, le Titina Ɣedzeƒe, Europa, kple Amerika, nye ame tiatia vavãwo kple Kristo ƒe gbɔgbɔmeŋutilã. Míenya alesi xexlẽme sia adzi ɖe edzii o, gake míenya be woa-to Kristo ƒe Futɔ la ƒe ʋukɔkɔɖi yometiti me le woawo ŋutɔ ƒe aƒewo me. Le Kristo gome la, Eya ŋutɔ aƒo xɔsetakukulaawo ƒe luʋɔwo nu ƒu eye wòakplɔ wo ayi eƒe fiazikpui kɔkɔe la dzi. ( Nyaɖeɖefia 13:7-10; 14:1-5 )

Ame sia ame si adzro Romatɔwo ƒe Agbalẽa me (11:26-27) akpɔe be nyagblɔɖi siawo siwo ku ɖe Yakob viwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu la ɖe nya aɖewo koŋ fia:

a) Ðela la aɖe mawudzimaxɔse kple agbegbegblẽnɔnɔ ɖa le Yakob viwo si.
b) Amesiame xɔa eƒe nuvɔ̃wo ƒe tsɔtsɔke le nubabla yeye si woɖe gbeƒãe le Yeremya ƒe Agbalẽa me (31:31-34). Esia nye mɔfianu na nubabla yeye si Yesu wɔ kple eƒe nusrɔ̃lawo (Mateo 26:26-28), si nye ŋugbedodo si va eme.

Paulo ɖi ɖase be Yudatɔ mawusubɔlawo va zu Nyanyui la ƒe futɔ le nubabla yeye sia ta. Gake xaxa sia he viɖe geɖe vɛ na dukɔ siwo wodo vloe, elabena wose ɖeɖekpɔkpɔ le Kristo me gɔme eye wolé ɖe Mawu ƒe amenuveve ŋu to xɔse me.

Le ɣeyiɣi ma ke me la, apostoloa na Trɔ̃subɔlawo ɖo kpe edzi na Yudatɔ siwo nye hame si nɔ Roma ƒe futɔwo be Mawu gak-pɔtɔ lɔ̃ yewo le yewo fofowo ƒe xɔse kple woƒe tiatia le woƒe ɖokuitsɔtsɔna me ta. Ame si Mawu tia la gakpɔtɔ nye ame tiatia ɣesiaɣi, ne ewɔ vodada alo gbe eƒe tiatia gɔ̃ hã. Eye gbɔgbɔmenunana kple xɔse ƒe mɔnukpɔkpɔ siwo katã Mawu na xɔsetɔwo la nɔ te ɖe eƒe nuteƒewɔwɔ matrɔmatrɔ dzi (Ro-matɔwo 11:29). Ðikeke aɖeke manɔ míaƒe tiatia kple míaƒe agbe kɔkɔe ŋu o, gake míeɖoa ŋu ɖe Mawu ƒe nya ŋu, abe alesi ɖevi ɖoa ŋu ɖe fofoa ƒe nya ŋu ene.

Apostolo Paulo gagblɔ le Romatɔwo 11:30-31 ƒe nyagbɔgblɔ kple taɖodzinu si le eƒe agbalẽa ƒe akpa evelia si ku ɖe Yakob viwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu la me. Edze agbagba be yeƒã gɔmeɖose siawo ɖe Roma hamea ƒe futɔwo ƒe susu me:

a) Mi, xɔsetɔ yeyeawo, mi katã mienye dzimaxɔsetɔwo tsã, mienye tomaɖola na Mawu, eye mieɖi fɔ.
b) Azɔ, èxɔ Mawu ƒe amenuveve kple nublanuikpɔkpɔ to Yesu Kristo kple wò xɔse ɖe eŋu me.
c) Xɔname sia va te ŋu dzɔ le Yudatɔwo ƒe tomaɖomaɖo kple Mawu Vi la gbegbe ta.
d) Eyata Yudatɔwo zu ame vɔ̃ɖiwo kple aglãdzelawo, le dɔmetɔtrɔ si woɖe fia mi, si miexɔ to xɔse ɖe Ðela la me ta.
e) Ale be woawo hã naxɔ dɔmetɔtrɔ si seɖoƒe meli na o.

Ame sia ame si di be yease Agbalẽ si woŋlɔ na Romatɔwo ƒe akpa evelia gɔme la, ele be wòase gɔmeɖose siawo gɔme ɖe edzi eye wòatrɔ wo woazu gbedodoɖawo kple kukuɖeɖewo be ame sia si bu la nakpɔ ɖeɖe.

Paulo lé gɔmeɖose siawo me ɖe asi nunyatɔe eye wòtsɔ wo wɔ eƒe tadedeagu kple tadedeagu ɖe Mawu ŋkume. Ekafu Kɔkɔetɔ la elabena eɖe mɔ na Yudatɔwo be wodze to-maɖomaɖo kple aglãdzedze me, ale be wòagakpɔ nublanui na wo katã ake ne woxɔ vɔsa si wodzra ɖo ɖi na wo to xɔse me (Romatɔwo 11:32).

Paulo meɖe gbeƒã avuléle blibo na amegbetɔ ɖesiaɖe o, abe ɖe Mawu ɖe nuvɔ̃wɔlawo katã le ŋkeke mamlɛawo me le eƒe lɔlɔ̃ ta, eye wònya busunyagblɔlawo ɖa le dzomavɔ me ene o. Aleae ame siwo di be Mawu naɖe abosam la bua tamee. Esia tae wodea ta agu nɛ, be woage ɖe Paradiso me kplii. Esiawo katã nye alakpanuwɔwɔ kple dada, elabena Mawu nye lɔlɔ̃ kple nyateƒe, eye eƒe dzɔdzɔenyenye mate ŋu ama tso wo gbɔ o.

Gake Paulo di vevie be Yudatɔwo katã natrɔ dzime eye woak-pɔ ɖeɖe to Ðela la dzixɔxɔse me. Gake Yesu bu nu ŋutɔŋutɔ wu, elabena agblɔe ɖi, abe alesi wogblɔe ɖi le ʋɔnudrɔ̃gbe na amesiwo melɔ̃a ame dahewo o ene be: “Mi fiƒodelawo, midzo le gbɔnye yi dzo mavɔ si wodzra ɖo na Abosam kple eƒe dɔlawo.” (Mateo 25:41). Nyaɖeɖefia ƒe Agbalẽa ɖo kpe nyateƒenya dziŋɔ sia dzi. (Nyaɖeɖefia 14:9-14; 20:10,15; 21:8).

GBEDODOƉA: Mía Fofo, si le dziƒo, míele dzidzɔ kpɔm, elabena wò ŋugbedodowo nye nyateƒe eye womada wò nubablawo dzi o. Akpe na mi ɖe Yakob viwo ƒe ame susɔe kɔkɔe siwo tso to ɖesiaɖe me siwo trɔ dzime anukwaretɔe, xɔ Kristo ƒe avuléle, eye woxɔ ŋutifafa ƒe nunana la ta. Kpe ɖe mía kple míaƒe amewo ŋu be míazɔ le wò Gbɔgbɔ Kɔkɔe ƒe ŋusẽ me, eye to eƒe ŋusẽ me la, míate ŋu awɔ wò sededewo dzi eye míalala míaƒe Ðela lɔlɔ̃a ƒe vava.

NYABIASE:

  1. Nukatae Mawu ƒe ŋugbedodowo kple nubablawo megblẽna o, ke boŋ wonɔa anyi tegbee vavã?
  2. Amekae nye gbɔgbɔ me Israel deblibo sia?

=======

ROMATƆWO - Aƒetɔe Nyee Míaƒe Dzɔdzɔdzɔe
Apostolo Paulo ƒe Lɛta si wòŋlɔ na Romatɔwo ŋuti nusɔsrɔ̃wo
AKPA 2 - Wolé Mawu Ƒe Dzɔdzɔenyenye Me Ɖe Asi, Le Yakob Ƒe Ame Tiatiawo Ƒe Dzi Sesẽ Megbe Gɔ̃ Hã (Romatɔwo 9:1 - 11:36)
5. Yakob viwo ƒe mɔkpɔkpɔ (Romatɔwo 11:1-36)

d) Nya ɣaɣla si na Yakob viwo tsi agbe le ŋkeke mamlɛawo me (Romatɔwo 11:25-32)


ROMATƆWO 11:25-32
25 Nɔvinyewo, medi be magblɔ nya ɣaɣla aɖe na mi mianya, ale be miaganɔ bubum be yewonya nu ŋutɔ o. Esiae nye be: Israel-dukɔ ƒe akpa aɖe sẽ to, va se ɖe esime ame siwo menye Yudatɔwo o, siwo ƒe xexlẽme de pɛpɛpɛ la nava Mawu gbɔ. 26 Ne esia va eme vɔ la, ekema woaxɔ Israel-dukɔ blibo la hã ɖe agbe. Elabe woŋlɔ ɖe mawunya me be: “Ɖela la atso Zion ava, eye wòaɖe mawumavɔmavɔ̃ ɖe sia ɖe ƒomevi ɖa le Yakob ƒe ƒome la me. 27 Esia anye nu, si mabla kpli wo, ne metsɔ woƒe nuvɔ̃wo ke wo.” 28 Le Nyanyui la gome la, wozu Mawu ƒe futɔwo le mia ta. Ke le ale si wotia wo ɖi gome ya la, wonye lɔlɔ̃tɔwo le wo tɔgbuiawo ta. 29 Mawu ƒe nunanawo kple ale si wòyɔa amee la, nɔa anyi ɖaa; wometrɔna o. 30 Tsã la, mieɖo to Mawu o, ke azɔ la, Mawu ve mia nu, elabe Yudatɔwo meɖo to o. 31 Nenema ke esi wònye ɖe wove mia nu ta la, fifia la, Yudatɔwo hã meɖo to Mawu o, ale be Mawu nave woawo hã nu abe miawo ke ene. 32 Esi amewo katã gbe be yewomaɖo to Mawu o ta la, Mawu wɔ wo wozu abe gamenɔlawo ene, ale be wòate ŋu ave ame sia ame nu.

Paulo dze ŋgɔ amesiwo xɔ eƒe lɛtaa be wonye nɔviaŋutsuwo. To gbeƒãɖeɖe sia me la, elɔ̃ ɖe edzi be Mawu nye ye Fofo kple yewo Fofo hã, eye be womate ŋu awɔ susuwo, nyabiasewo, kple nyatakakawo katã tso tiatia, dzɔdzɔenyenye, kple dzɔgbese ŋu le nukpɔsusu nu to susu si nye be Mawu lolo la dzi o, gake ele be woawɔ nusiawo le Mawu si wonya, mía Aƒetɔ Yesu Kristo gbagbe Fofo, amesi nye mía Fofo Kɔkɔe lɔ̃ame kple nublanuikpɔla la ŋkume.

Le ʋuʋu sia megbe la, Paulo ƒo nu tso nya ɣaɣla aɖe si gɔme womese o vaseɖe esime Dziƒofofo la ɖee fiae eme kɔ ŋutɔ la ŋu. Eya ta Paulo bia tso numeɖelawo, mawunyagblɔlawo, kple mawunyaŋununyalawo katã si be woagatu woawo ŋutɔ ƒe xexemenunya, vevietɔ Yakob viwo tɔ o, ke boŋ woaɖo to Mawu ƒe nya la nyuie ahalée ɖe susu me. Ame si ɖea gbeƒã eya ŋutɔ ƒe susuwo la le afɔku me elabena ekpɔa eɖokui be yenye nunyala kple nunyala, eye wòtrana kaba. Le ɣeyiɣi sia me la, amesi lé ɖe Mawu ƒe nya ŋu le gbedodoɖa me eye wòɖoa to Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe nya la tsina vivivi le Mawu mía Fofo si le Dziƒo la ƒe lɔlɔ̃ ƒe nya ɣaɣlawo nyanya me.

Nya ɣaɣla si ŋu Paulo ƒo nu tsoe ku ɖe ŋkeke mamlɛawo ŋu la ƒe akpa vovovowo le eme.

Israel ƒe sesẽme nɔ abe agbadɔ si wotsɔ avɔ ɣi wɔ ene, si kpɔa amesiwo bɔbɔ nɔ ete ta tso ɣe ƒe dzoxɔxɔ me, gake exea mɔ na wo be womegakpɔa nu hesea nu o, eyata womekpɔa nu, alo xlẽa nu, alo sea nu o, togbɔ be ŋutete le wo si hã (Yeremya 16:90-10).

Menye Yakob viwo katãe nye ŋutasẽlawo o, ke boŋ wo dometɔ akpa gãtɔ. Yesu kple eƒe apostolowo ƒe nusrɔ̃lawo, kpakple hame gbãtɔa trɔ dzime anukwaretɔe le Yohanes Amenyrɔɖetsimela ŋkume. Esia dzra wo ɖo ɖe Kristo ƒe vava kple eƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu, eye wonɔ eƒe ha me eye wokpɔ Mawu ƒe ŋutikɔkɔe ƒe kekeli.

Dziwo ƒe sesẽ dze egɔme ƒe alafa adre do ŋgɔ na Kristo ƒe vava (Yesaya 6:5-13), eye Yesu ɖe esia fia kɔte (Mateo 13:11-15), eye Paulo ɖe eme tsitotsito kple baba (Dɔwɔwɔwo 28:26-28). Sesẽnuwɔwɔ sia trɔ zu ŋɔdzinuwɔwɔ le dutoƒo esime Yudatɔwo ɖe asi le woƒe fia ŋu be woahe wo ɖe ati ŋu eye wogbe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la, eyata Romatɔwo dzra wo wozu kluviwo yi xexeame ƒe dzogoewo katã dzi.

Yudatɔwo ƒe sesẽ manɔ anyi tegbee o, gake eyia edzi vaseɖe esime xɔsetɔ siwo tso dukɔ bubuwo me ƒe xexlẽme nu nayi. Ne nuvɔ̃wɔlawo ƒe yɔyɔ tso dukɔ mamlɛawo me wu enu la, Aƒetɔ la naa mɔnukpɔkpɔ mamlɛtɔ Yudatɔwo hena dzimetɔtrɔ kple yeyewɔwɔ.

Eyata amekae nye Israel deblibo sia si woaɖe le ŋkeke mamlɛawo me, si ŋu Paulo ƒo nu tsoe be enye nyati dodzidzɔname aɖe le hamea kple dukɔwo ƒe ŋutinya me? (De dzesii: Nyabiase sia meku ɖe dunyahehe ŋu kura o, gbɔgbɔmenuwo didi dzro aɖe koe wònye.)

a) Egbea la, Yudatɔwo ƒe akpa enelia le nuto si woyɔna be Israel Dukɔa me, evɔ wo dometɔ etɔ̃ le ene me ya kaka ɖe dukɔ blaatɔ̃ vɔ eve me.
b) Ðe nyagbɔgblɔ "Israel katã" fia Orthodɔks Yudatɔ mawuvɔ̃lawo, alo Yudatɔ ablɔɖeme siwo metsɔ ɖeke le mawusubɔsubɔ me oa?
c) Le afisi woyɔna be Israel Dukɔa me la, Druzetɔwo, Kristotɔwo, kple Moslemtɔwo nɔa, Israel ƒe mɔzɔgbalẽwo le wo si, eye woyɔa wo be Israeltɔwo. Ðe wole nyagbɔgblɔ "Israel katã" mea? Ao, kakaɖedzitɔe la, menye nenemae o, womele nenema o.
d) Aƒetɔ la gblɔe ɖi na Yesaya be Israel ƒe ame susɔe kɔkɔeawo koe akpɔ ɖeɖe, hegblɔ be, “Ke abe alesi terebinth kple oak léa woƒe ke ne wolã wo ene la, nenemae nuku kɔkɔe aɖe ado tso dukɔ sia me” (Yesaya 6:11-13). Esia fia be ame susɔe sia anye nuku kɔkɔe, Mawu ƒe hame gbagbe le anyigba dzi. Esia adze ƒã ne woxɔ Kristo dzi se eye emegbe woxɔ woƒe ɖeɖekpɔkpɔ.
e) Aƒetɔ la ɖee fia eƒe dɔla Yohanes, le eƒe ŋutega me, be mawudɔlawo asubɔ ame akpe wuieve tso to wuieveawo me. Menye toawo katãe xɔ nutrenua o, ke boŋ ame ŋkuta siwo wɔ ɖeka koe. Womeŋlɔ Dan-to la ɖe to wuieveawo dome o, elabena eɖoe koŋ ɖe asi le Mawu ƒe nubabla si wòwɔ kple Mose kpakple eƒe amewo ŋu. Esia tae ame alafa ɖeka blaene vɔ eneawo tsi tre ɖi na ame siwo wotre enu ɖo. Ame susɔeawo mekpɔ ɖeɖe o.
f) Apostolo Paulo ŋlɔ le eƒe lɛta si wòŋlɔ na Romatɔwo le ta evelia me (Romatɔwo 2:28-29) be menye Yudatɔwo katãe nye Yudatɔwo vavã o, gake Yudatɔ nye amesi le ememe, wotso aʋa le eƒe dzi me, eye wogbugbɔ dzi. Amesiwo dada Yudatɔ dzi la nye Yudatɔwo le amegbetɔ ƒe se nu, gake womenye Yudatɔwo le gbɔgbɔ me nyateƒe nu o negbe ɖe wogbugbɔ wo dzi to Kristo ƒe ʋu kple Eƒe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la me hafi. Yesu ɖe gbeƒãe na Yohanes zi eve le eƒe ŋutega me (Nyaɖeɖefia 2:9 kple 3:9) be Yudatɔ aɖewo menye Yudatɔwo kura o.
g) Míexlẽ le Yohanes ƒe Nyanyuigbalẽa me kple le eƒe ŋutega me le Nyaɖeɖefia me be Yudatɔwo akpɔ amesi woto. Nyagblɔɖi sia fia ame susɔeawo ƒe dzimetɔtrɔ le ɣeyiɣi mamlɛtɔ me le Kristo ƒe vava evelia me.
h) Nyagblɔɖila Zaxarya ɖe gbeƒãe be Yehowa akɔ amenuveve kple kukuɖeɖe ƒe gbɔgbɔ ɖe Dawid ƒe aƒe kple Yerusalem nɔlawo dzi, eye woatrɔ woƒe ŋku ɖe amesi woto la ŋu (Zaxarya 12:10-14). Nyagblɔɖi sia fia Yudatɔwo ƒe dzimetɔtrɔ kple woƒe dzi ƒe gbagbã le ŋkeke mamlɛa dzi (Mateo 23:37-39).

Totoɖeme: Neva eme be míagawɔ kaba agblɔ amesi Israel vavãtɔ nye le Kristo ŋkume o. Biblia fia mí be ŋkɔ sia mefia dunyaheha alo ŋutsu alo nyɔnu aɖe koŋ o, ke boŋ gbɔgbɔ me nu ŋutɔŋutɔ aɖe koŋue wòfia. Míekpɔe, le ŋkeke mawo me, be Yakob ƒe dzidzimevi yeye akpe geɖe, le Titina Ɣedzeƒe, Europa, kple Amerika, nye ame tiatia vavãwo kple Kristo ƒe gbɔgbɔmeŋutilã. Míenya alesi xexlẽme sia adzi ɖe edzii o, gake míenya be woato Kristo ƒe Futɔ la ƒe ʋukɔkɔɖi yometiti me le woawo ŋutɔ ƒe aƒewo me. Le Kristo gome la, Eya ŋutɔ aƒo xɔsetakukulaawo ƒe luʋɔwo nu ƒu eye wòakplɔ wo ayi eƒe fiazikpui kɔkɔe la dzi. (Nyaɖeɖefia 13:7-10; 14:1-5).

Ame sia ame si adzro Romatɔwo ƒe Agbalẽa me (11:26-27) akpɔe be nyagblɔɖi siawo siwo ku ɖe Yakob viwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu la ɖe nya aɖewo koŋ fia:

a) Ðela la aɖe mawudzimaxɔse kple agbegbegblẽnɔnɔ ɖa le Yakob viwo si.
b) Amesiame xɔa eƒe nuvɔ̃wo ƒe tsɔtsɔke le nubabla yeye si woɖe gbeƒãe le Yeremya ƒe Agbalẽa me (31:31-34). Esia nye mɔfianu na nubabla yeye si Yesu wɔ kple eƒe nusrɔ̃lawo (Mateo 26:26-28), si nye ŋugbedodo si va eme.

Paulo ɖi ɖase be Yudatɔ mawusubɔlawo va zu Nyanyui la ƒe futɔ le nubabla yeye sia ta. Gake xaxa sia he viɖe geɖe vɛ na dukɔ siwo wodo vloe, elabena wose ɖeɖekpɔkpɔ le Kristo me gɔme eye wolé ɖe Mawu ƒe amenuveve ŋu to xɔse me.

Le ɣeyiɣi ma ke me la, apostoloa na Trɔ̃subɔlawo ɖo kpe edzi na Yudatɔ siwo nye hame si nɔ Roma ƒe futɔwo be Mawu gakpɔtɔ lɔ̃ yewo le yewo fofowo ƒe xɔse kple woƒe tiatia le woƒe ɖokuitsɔtsɔna me ta. Ame si Mawu tia la gakpɔtɔ nye ame tiatia ɣesiaɣi, ne ewɔ vodada alo gbe eƒe tiatia gɔ̃ hã. Eye gbɔgbɔmenunana kple xɔse ƒe mɔnukpɔkpɔ siwo katã Mawu na xɔsetɔwo la nɔ te ɖe eƒe nuteƒewɔwɔ matrɔmatrɔ dzi (Romatɔwo 11:29). Ðikeke aɖeke manɔ míaƒe tiatia kple míaƒe agbe kɔkɔe ŋu o, gake míeɖoa ŋu ɖe Mawu ƒe nya ŋu, abe alesi ɖevi ɖoa ŋu ɖe fofoa ƒe nya ŋu ene.

Apostolo Paulo gagblɔ le Romatɔwo 11:30-31 ƒe nyagbɔgblɔ kple taɖodzinu si le eƒe agbalẽa ƒe akpa evelia si ku ɖe Yakob viwo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ ŋu la me. Edze agbagba be yeƒã gɔmeɖose siawo ɖe Roma hamea ƒe futɔwo ƒe susu me:

a) Mi, xɔsetɔ yeyeawo, mi katã mienye dzimaxɔsetɔwo tsã, mienye tomaɖola na Mawu, eye mieɖi fɔ.
b) Azɔ, èxɔ Mawu ƒe amenuveve kple nublanuikpɔkpɔ to Yesu Kristo kple wò xɔse ɖe eŋu me.
c) Xɔname sia va te ŋu dzɔ le Yudatɔwo ƒe tomaɖomaɖo kple Mawu Vi la gbegbe ta.
d) Eyata Yudatɔwo zu ame vɔ̃ɖiwo kple aglãdzelawo, le dɔmetɔtrɔ si woɖe fia mi, si miexɔ to xɔse ɖe Ðela la me ta.
e) Ale be woawo hã naxɔ dɔmetɔtrɔ si seɖoƒe meli na o.

Ame sia ame si di be yease Agbalẽ si woŋlɔ na Romatɔwo ƒe akpa evelia gɔme la, ele be wòase gɔmeɖose siawo gɔme ɖe edzi eye wòatrɔ wo woazu gbedodoɖawo kple kukuɖeɖewo be ame sia si bu la nakpɔ ɖeɖe.

Paulo lé gɔmeɖose siawo me ɖe asi nunyatɔe eye wòtsɔ wo wɔ eƒe tadedeagu kple tadedeagu ɖe Mawu ŋkume. Ekafu Kɔkɔetɔ la elabena eɖe mɔ na Yudatɔwo be wodze tomaɖomaɖo kple aglãdzedze me, ale be wòagakpɔ nublanui na wo katã ake ne woxɔ vɔsa si wodzra ɖo ɖi na wo to xɔse me (Romatɔwo 11:32).

Paulo meɖe gbeƒã avuléle blibo na amegbetɔ ɖesiaɖe o, abe ɖe Mawu ɖe nuvɔ̃wɔlawo katã le ŋkeke mamlɛawo me le eƒe lɔlɔ̃ ta, eye wònya busunyagblɔlawo ɖa le dzomavɔ me ene o. Aleae ame siwo di be Mawu naɖe abosam la bua tamee. Esia tae wodea ta agu nɛ, be woage ɖe Paradiso me kplii. Esiawo katã nye alakpanuwɔwɔ kple dada, elabena Mawu nye lɔlɔ̃ kple nyateƒe, eye eƒe dzɔdzɔenyenye mate ŋu ama tso wo gbɔ o.

Gake Paulo di vevie be Yudatɔwo katã natrɔ dzime eye woakpɔ ɖeɖe to Ðela la dzixɔxɔse me. Gake Yesu bu nu ŋutɔŋutɔ wu, elabena agblɔe ɖi, abe alesi wogblɔe ɖi le ʋɔnudrɔ̃gbe na amesiwo melɔ̃a ame dahewo o ene be: “Mi fiƒodelawo, midzo le gbɔnye yi dzo mavɔ si wodzra ɖo na Abosam kple eƒe dɔlawo.” (Mateo 25:41). Nyaɖeɖefia ƒe Agbalẽa ɖo kpe nyateƒenya dziŋɔ sia dzi. (Nyaɖeɖefia 14:9-14; 20:10,15; 21:8).

GBEDODOƉA: Mía Fofo, si le dziƒo, míele dzidzɔ kpɔm, elabena wò ŋugbedodowo nye nyateƒe eye womada wò nubablawo dzi o. Akpe na mi ɖe Yakob viwo ƒe ame susɔe kɔkɔe siwo tso to ɖesiaɖe me siwo trɔ dzime anukwaretɔe, xɔ Kristo ƒe avuléle, eye woxɔ ŋutifafa ƒe nunana la ta. Kpe ɖe mía kple míaƒe amewo ŋu be míazɔ le wò Gbɔgbɔ Kɔkɔe ƒe ŋusẽ me, eye to eƒe ŋusẽ me la, míate ŋu awɔ wò sededewo dzi eye míalala míaƒe Ðela lɔlɔ̃a ƒe vava.

NYABIASE:

  1. Nukatae Mawu ƒe ŋugbedodowo kple nubablawo megblẽna o, ke boŋ wonɔa anyi tegbee vavã?
  2. Amekae nye gbɔgbɔ me Israel deblibo sia?

>>>>>>>

www.Waters-of-Life.net

Page last modified on July 17, 2026, at 02:53 PM | powered by PmWiki (pmwiki-2.3.3)