Previous Lesson -- Next Lesson
4. Botomboki ya basali ya wolo na Efese (Misala 19:23-41)
MISALA 19:23-34
23 Na ntango wana, mobulu monene ebimaki mpo na Nzela. 24 Mosali ya palata moko na nkombo Demetrio asalaki batempelo ya palata mpo na Artemisi mpe apesaki bato na ye ya misala ya mabɔkɔ litomba mingi. 25 Asangisaki bango elongo, elongo na bato mosusu oyo bazalaki kosala mombongo, mpe alobaki ete: “Mibali, boyebi ete bomoi na biso etaleli mombongo yango.’ 26 Mpe bozali komona mpe boyoki ete kaka na Efese te, kasi na bisika nyonso ya Azia, Paulo oyo andimisi bato ebele mpenza mpe apɛngwisi bango, alobi ete banzambe oyo basali na mabɔkɔ bazali banzambe te ete tempelo ya nzambe-mwasi monene Artemisi etyolama te, mpe ete nkembo na ye oyo bato bamemyaka na Azia mobimba mpe na mokili mobimba ebebisama te. 27 Makambo oyo Polo azali kosala ezali koluka kaka te kobebisa lokumu ya mosala na biso, kasi ezali mpe kosilisa lokumu ya tempelo ya Artemisi, nzambe monene ya mwasi ; ezali lisusu kosilisa nkembo ya Artemisi oyo Azia mobimba mpe mokili mobimba ezali kogumbamela. 28 Ntango maloba wana elobamaki, basilikaki mpe babandaki koganga ete: “Artemisi ya Baefese azali monene!” 29 Mbala moko, mobulu ekotaki kati na engumba mobimba. Bakangaki Gayusi mpe Arisitarke, bato mibale ya Masedwane, oyo bazalaki kotambola elongo na Polo ; mpe bato nyonso bakendeki na lombangu na ndako ya masano. 30 Polo azalaki na posa ya kobima na miso ya bato, kasi bayekoli bapekisaki ye. 31 Ezala mpe baninga na ye, oyo bazalaki bakambi ya etuka, batindelaki ye maloba mpo na kosenga na ye ete ameka te kosala liseki ya kokende na ndako ya masano. 32 Mobulu makasi ekotaki kati na ebele ya bato : bamoko bazalaki koganga mpo na likambo moko, mpe bamosusu, mpo na likambo mosusu. Mingi kati na bango bazalaki koyeba te tina nini basangani wana. 33 Bayuda kati na ebele ya bato batindikaki Alekizandre na liboso, mpe batalisaki ye likambo yango ndenge ezali. Bongo Alekizandre atombolaki loboko mpo na kolakisa ete alingi kozwa maloba mpo na kotalisa na bato. 34 Kasi tango basosolaki ete azali Moyuda, bango nyonso basalaki pene bangonga mibale ya koganga lokola moto moko : — Artemisi ya Efeso azali monene !
Polo azwaki ekateli ya kokende na Yelusaleme, kasi aumelaki mpe atikalaki na Azia. Nkolo alingaki koteya ye liteya moko ya mpasi na etumba na milimo mpe komekama ya bondimi na ye. Na Efese, ezalaki na tempelo moko ya nzambe-mwasi Artemis oyo eyebani mingi, oyo etombolaki likoló ya makonzí 160 ya marbre tii na bolai ya mɛtrɛ 19. Ekeko ya nzambe-mwasi yango esalemaki na mabaya ya moindo makasi. Mpe Paulo, na boumeli ya mbula mibale oyo afandaki na Efese, ateyaki bafandi na yango ete banzambe na bango nyonso bazalaki lokuta, mpe ete batempelo ezalaki mpamba mpe ezali na ntina te. Na yango, bandimi ya Klisto baboyaki kosangana na milulu ya nzambe-mwasi Diana mpe baningisaki mitó na bango mpo na mawa mpo na baoyo bazalaki kotyela bikeko ya mabanga mpe mabaya oyo batyá wolo motema.
Kotika wana ya kondima banzambe ya mabanga emonanaki nokinoki na batekisi ya biloko ya kala mpe bililingi, mpe na basali ya wolo oyo bazalaki kosala bililingi mikemike ya palata ya tempelo monene ya Diana mpe kotɛka yango epai ya ba pèlerins mpo na kozwa litomba monene. Na lobwaku ya Nil mpe na mokili ya Inde, bamoni mwa bandakisa ya palata ya nzambe-mwasi oyo bato oyo bakendaka kotala mboka basombaki lokola mwango ya komibatela mpe bazalaki kozongisa yango na mikili na bango. Kasi uta Paulo asakolaki ete Klisto azali Nkolo na bankolo, bomoi ya bato wana ya wolo ekiti, mpamba te moto nyonso oyo azongisami sika ayebi ete kokoma, mpɛtɛ, mpe biloko nyonso mosusu oyo bato basalelaka lokola nzela ya kobatela ezali eloko mosusu te bobele bokosi, lokuta, mpe bokosi oyo ezangi nguya.
Na ntango wana, moko ya bato oyo bazalaki kosala bibembe ya wolo, oyo azalaki mpe mokonzi ya tempelo na nkombo Demetrio, ayanganisaki baninga na ye nyonso ya mosala mpo na kolimbola likama oyo ezalaki zingazinga na bango mpe ete bazalaki na likama mpo na nzala. Yango ezalaki mpo Paulo azalaki kobenda bato na mboka na bango mpe na mikili ya Azia, kokangama na bonkoko na bango mpe kondima ya bankɔkɔ na bango, na koyebisa bango ete bikeko mpe bikeko nyonso ezali na ntina te.
Demetrio, mosali ya wolo mokonzi, asosolaki ete ezalaki kaka te bandakisa ya tempelo nde ezalaki na ntina te mpo na Paulo, kasi tempelo mobimba yango moko, oyo ezalaki likama mpo na engumba mobimba, mpo nguya na yango ya losambo ekokita mpe nkita na yango ekokwea. Na yango, Polo atalelama lokola monguna monene ya mboka-mokonzi, Efese.
Bato oyo basalaka wolo basilikaki mingi mpe bakimaki mbangu na Efese, bazalaki koganga mpo na kobatela kondima na bango: “Artemisi ya Baefese azali monene!” Mpe ntango ebele ya bato ya nkanda bakutaki baninga mibale ya Paulo, balongolaki bango kozanga kosala bango mabe mpo lobɔkɔ ya Nkolo ebatelaki bango. Na kati ya mobulu wana, Paulo abangaki te; kasi, alingaki nde kopesa mabɔkɔ na baninga na ye ya mosala. Na yango, abandaki kobanda bango, kasi bana-kelasi oyo bayanganaki mpo na kobondela bakangaki ye mpe bapekisaki ye, mpo bayebaki ete ezalaki na ntina te koloba mpe kopesa litatoli liboso ya bayoki oyo bazindisamaki na makanisi mpamba mpe basili kolya na makambo ya mpambampamba. Na nsima, abandaki kosopana lokola ebale moko ya nsɔmɔ na babalabala. Na mobulungano boye, moto yango abungisaka bomoto na ye mpe makanisi na ye mpo na mwa ntango, mpe bango nyonso basangani na elimo moko oyo ezali kotinda bango bákóma ligboma. Bakómaki molimo moko, mpo na bolamu te kasi mpo na libebi, bomoko ya mabe engebene elimo oyo eyaki likoló na bango.
Mbala mosusu Paulo, moto oyo azalaki na mpiko, akanisaki, atako balandi na ye bazalaki kotungisa ye, kokɔta na amphithéâtre epai bato bazalaki koyangana mbala mingi mpo na mayangani mpe bafɛti. Esika oyo ekokaki koyamba bato nkoto tuku mibale na mitano. Na mbala moko, bakambi ya tempelo na mboka-mokonzi mpe na Asie Mineure mobimba batindelaki Paulo nsango mpo na koloba ete kozala na ye na amphithéâtre, oyo etondi na bato oyo basepelaki te mpo na ye, esalisaki ye te kasi ezalaki nde mabe. Basɛngaki Paulo azala mosika na bango, kasi bato oyo bazalaki na amphithéâtre bagangaki, mpe Demetrio, oyo abimisaki mobulungano wana, abungaki mpo ete elakiseli yango epesamaki ndingisa te na municipalité, mpe mobulu nyonso ya bato epekisamaki na baguvɛrnɛrɛ ya Loma mpe na ebongiseli ya bingumba. Na ntina na yango, Demetrio azalaki kobanga etumbu, mpe ebele ya bato oyo bazalaki na nkanda makasi bazalaki na mobulu kozanga mokambi na kati ya amphithéâtre monene.
Ntango Bayuda oyo batɛmɛlaki Polo babandaki kotinda Moyuda mosusu liboso, oyo mbala mosusu azalaki moklisto, mpo na kobatela Polo mpe lingomba, ebele ya bato bakangaki elenge mobali yango, Alesandala, lokola mbeka oyo endimami. Batombolaki ye na estrade na katikati na bango. Amekaki koloba na nkombo ya lingomba, kasi ebele ya bato bamonaki nokinoki ete molobi yango ezalaki Polo te, kasi Moyuda mosusu. Yango epesaki bango nkanda lisusu, mpe batondaki na koyina Bayuda mpe Alesandala. Bagangaki na boumeli ya ngonga mibale mobimba mpo na mateya na bango, bazalaki koganga ete: “Diana ya Baefese azali monene!”
Lelo oyo, moto moko te ayebi nzambe-mwasi oyo Diana. Demetio mosali ya wolo alobaki solo ntango asakolaki ete lokumu na ye ekosila mpo Nsango Malamu epalanganaki. Kasi na ntango wana, bankóto mingi ya bato bazalaki pene ya kokata Alesandala biteni. Na nsima, lingomba mpe Paulo babondelaki mpo na mobali yango oyo azalaki na mpasi mpe baninga na ye mibale. Nkolo asembolaki loboko na ye likolo ya batatoli na ye, kondimisáká bango ete mabɔkɔ ya bato oyo bazalaki na nkanda ekosimba bango te. Ya solo, ata nsuki moko te na mitó na bango esimbamaki, longola bobele ete mopɛpɛ ezalaki koningana na makelele ya ebele ya bato, kosala lokola banyama minene oyo bakangisami na elimo mabe.
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, merci mpo na limpinga ya molimo ya bokonzi na yo, oyo eleki basoda ya Satana makasi. Moko te kati na bana na yo akweyaki na kati ya ebele ya bato oyo bazalaki na nkanda na Efese. Teyá biso tótya motema na yo, mpo tóbanga moto to molimo moko te, mpamba te osikoli biso mpo Nzambe azala ya ye, na makila na yo ya motuya mingi. Amen.
MOTUNA:
- Mpo na nini mosali ya palata, Demetrio, asilikelaki Polo?