Previous Lesson -- Next Lesson
4. Botomboki ya basali ya wolo na Efese (Misala 19:23-41)
MISALA 19:35-41
35 Kasi mokomi ya engumba, akitisaki ebele ya bato motema, alobaki ete: “Mibali ya Baefese, nani azali wana oyo ayebi te ete engumba ya Baefese ezali mosantu mpo na tempelo ya Artemisi, nzambe-mwasi monene, mpe mpo na ekeko oyo ekweaki longwa na likoló?” 36 Lokola makambo yango ekoki koboya te, osengeli kotikala kimya mpe kosala makambo na lombangu te, 37 mpamba te omemi bato yango awa, oyo bazali miyibi ya kofinga te to mpe kofinga nzambe na yo ya mwasi te. 38 Soki Demetrio ná bato ya misala ya mabɔkɔ oyo bazali elongo na ye bazali kofunda moto moko, batribinale ezali polele mpe bakonzi ya misala bazali; tika ete bafundanana. 39 Mpe soki ozali komilelalela mpo na likambo mosusu, yango ekozwa ekateli na liyangani ya mibeko. 40 Mpo tozali na likama ya kofundama mpo na botomboki mpo na likambo oyo esalemi lelo, mpamba te ezali na ntina moko te oyo tokoki kopesa mpo na koyangana oyo. 41 Mpe esilaki koloba makambo maye, abenganaki liyangani.
Ezalaki na moto moko ya mayele afandaki na amphithéâtre na kati ya ebele ya bato oyo bazalaki na mobulu, kimia mpe bososoli ya bato na ye. Azalaki maire ya commune mpe bazalaki kobenga ye pe secrétaire. Amekaki te koloba na ebele ya bato oyo bazalaki na mobulu kasi atikaki bango báganga mpe báganga na boumeli ya ngonga mibale, mpamba te ayebaki ete ntango kaka bato balɛmbi, akobanda. Mpe ntango amonaki ete bato mingi balɛmbi, mpe ete molunge ezali, atɛlɛmaki mpe abandaki koloba. Bato nyonso oyo bazalaki koyoka bafandaki nyɛɛ mpenza. Na nsima, mokambi yango alobelaki liboso lokumu ya Baefese mpe atatolaki ete ekeko ya mabaya ya nzambe-mwasi Diana ekitaki longwa na likoló. Ntina ya koswana mpo na likambo yango ezalaki te; moto nyonso ayebaki yango, mpe moto moko te akotɛmɛla bindimeli yango. Kimya ezalaki na ntina mpo na kopekisa likambo nyonso ya mbangumbangu, mpe azalaki pene ya koyeba makambo nyonso ya mikemike.
Na nsima, amonisaki ete baninga ya Paulo mpe elenge Alesandala bayibaki eloko te, mpe bafingi te batempelo, ndenge bolukiluki, oyo esalemaki na boumeli ya ngonga mibale na bango ya koganga, emonisaki yango. Bato misato wana bazalaki na likambo te, mpe ezalaki bato nyonso nde bazalaki na foti mpo bakangaki bango na ndenge oyo ebongi te. Demetrio, lokola mokonzi ya bato oyo basalaka wolo, afundaki te na ndenge ya mibeko; mbala mingi, azalaki ata kokende na liyangani te mpo na kobanga ete bakofunda ye ete azali kosala mbongwana. Mokomi asɛngaki na basali ya wolo báfunda na ndenge ya mibeko soki bazali na bilembeteli oyo ekoki kofunda moto moko boye, mpo likambo yango ekende liboso na ndenge oyo mibeko epesi nzela.
Akobaki kosepelisa bato, mpe azalaki kosala bongo mingi. Apekisaki bango te kosala opinion publique na bango mpe kozua décision collective, kasi asengaki bango ba présenter ba demandes na bango na réunion officielle en présence ya ba oyo nionso bazali na droit ya vote. Elembeteli yango, elongo na litatoli ya Luka, epesi biso bososoli ya mozindo ya lolenge bingumba ebongisamaki na sivilizasio ya Bagreke na ntango ya bokonzi ya Loma.
Na nsuka, mokambi ya engumba abangisaki bayangani mpe akebisaki bango na likama ya nkanda ya Baloma, oyo ekolongola mabaku na engumba nyonso oyo ebongi te. Bobele na ntango yango, bapesaki mabaku ya sika na etuluku nyonso oyo ebongisamaki malamu. Moko te kati na Baefese alingaki kozala ntina ya kozanga bosepeli ya Baloma; au contraire, bango nyonso balukaki kokokisa nsuka yango mpe bokoli na yango. Nsima ya diskur ya secrétaire ya mayele, bato nyonso bakitisaki motema mpe bazongaki na ndako lokola bambwa oyo babɛti.
5. Mobembo ya Nsuka na Macédoine mpe na Grèce (Misala 20:1-3a)
MISALA 20:1-3a
1 Ntango mobulu esilaki, Paulo abengaki bayekoli, mpe nsima ya kolendisa bango, atikaki bango mpe akendaki na Masedonia. 2 Atambolaki na etuka wana mobimba, mpe alendisaki bayekoli mingi. 3 Na nsima, akendaki na Grèce, mpe afandaki kuna sanza misato.
Polo asosolaki, ata na ntango ya mobulu na Efese, ete lingomba oyo ezali se kokola ezali na likama te mpe na minyoko; au contraire, soki mapamboli ezali se kobakisama, ba attaques ya Satana mpe ekobakisama. Bandimi na mangomba minene basengeli kosambela na bokebi ete, "Bomema biso na komekama te, kasi bobikisa biso na mabe." Paulo mpe balandi na ye ya sembo basambelaki na ntango ya mobulu, kasi Nkolo akitisaki mopepe makasi mpe abikisaki bato oyo bazalaki na mpasi, kaka lokola Akitisaki mopepe makasi na Mbu ya Galile. Na nsima, kimya moko monene esalemaki.
Nsima ya bopanzani ya koyina na Efese, bandimi basosolaki ete Paulo akokaki te kotikala na engumba mpe na bisika ya zingazinga, mpo ete bolingo ya kozongisa mabe etondaki na mitema ya bato, mpe ntoma akokaki te kotambola ye moko na babalabala mpe na babalabala. Kasi Paulo, oyo azalaki lokola tata, akimaki te kobanga likama na engumba, kasi abongisaki likita elongo na bayekoli ya Klisto. Na nsima, asalaki makambo na bokeseni na mobulu oyo esalemaki na amphithéâtre. Na nsima, Paulo abɔndisaki bato ya mpasi liboso ya Klisto, oyo azali kotya Molimo Mosantu na ye kati na bayekoli na ye nyonso ya sembo. Na bongo, ntoma epai ya bapakano atikaki lingomba na Efese na mawa mpe abandaki mobembo na ye molai, koleka na bitúká ya Filipi, Tesalonika, mpe Belea. Ye moko alimboli makambo oyo akutanaki na yango na mobembo oyo na mokanda na ye ya mibale epai ya Bakolinti, mokapo 7, vɛrsɛ 5, na maloba na ye moko: “Ntango tokómaki na Masedonia, tolɛmbaki, ya solo, tolɛmbisamaki na makambo nyonso, na matata na libándá mpe na bobangi na kati. Kasi Nzambe, oyo abɔndisaka bato ya komikitisa, abɔndisaki biso.” Sikawa, Paulo abandaki mobembo ya eleko ya molunge ya bopemi te, kasi akɔtaki na etumba mpe abundisaki kozanga kondima, koyina, mpe komekama. Paulo atondaki na liloba ya Nzambe mpe asakolaki na nguya ya Molimo Mosantu, kaka te mpo na kosakola nsango malamu, kasi lisusu mpo na koteya, kokebisa, mpe kolendisa mangomba. Paulo azalaki mobateli ya mpate malamu oyo alukaka bato oyo babunga nzela, akangaka bampota mpe apesaka bato ya motó makasi etumbu. Ntango Paulo akendaki na Korinti pene na mobu 56 nsima ya liwa ya Klisto, asalaki sanza misato na lingomba, oyo eninganaki na mimekano ya filozofi. Na molende nyonso, atako bongo azwaki ntango oyo ekoki mpo na kokoma mokanda na ye oyo elekaki molai epai ya lingomba ya Loma, oyo ye moko akelaki te. Na mokanda oyo atindelaki Baloma, ntoma alakisaki mateya na ye na ndenge ya mozindo, ya makasi, ya molɔngɔ mpe ya makanisi, kaka ndenge bato ya filozofi ya Athènes basɛngaki yango liboso. Nzokande, andimaki te masengi na bango mpo ete bakómaki naino te na bokóli ya elimo mpo na kokanga ntina ya makanisi wana ya moboko ya boklisto ya liboso. Liteya oyo, na lolenge ya mokanda epai ya Baloma, etikali tii lelo oyo eleki malamu ya kolakisa mitinda ya boklisto na molongo mpe na mokuse. Ata lelo oyo, Molimo Mosantu azali kosakola nsango malamu na nzela ya maloba oyo ya Polo.
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, natondi yo mpo ozali mobateli mpe molongi. Obatelaka molingami na yo na kati ya mipepe makasi, mpasi, kobundisa, mpe komekama. Pesa biso makasi pe kimia. Pesa biso babateli ba mpate ya sembo na mangomba na biso pe basambeli. mpiko ete elongo tokoka kokumisa bino na bondimi ya makasi mpe na elikia monene mpe ya bomoi. Amen.
MOTUNA:
- Mpo na nini mpe ndenge nini Paulo atikaki lingomba na Efese?
MAKAMBO YA MITUNA - 6
Motangi ya bolingo,
Soki oyekoli Misala ya Bantoma na buku oyo, okokoka koyanola na mituna oyo elandi na pete. Soki oyanoli 90% ya mituna oyo ezali awa na se, okozwa oyo etikali ya série oyo. Tosɛngi yo omikundola kokoma adresi na yo ya posita na ndenge oyo okoki kotánga na lokasa na yo ya biyano.
- Ndenge nini Yesu Klisto azali Mokonzi ya bakonzi pe Nkolo ya bankolo?
- Momeseno ya Paulo ezalaki nini tango akoti na engumba moko pona kosakola nsango malamu?
- Mpo na nini Paulo asilikaki mpo na banzambe mingi na Athènes?
- Nini ezali makanisi misato ya minene na eteni ya liboso ya lisukulu ya Paulo na ntina ya Nzambe epai ya bafilozofe ya Athènes?
- Nini ezali nzela se moko ya kokima etumbu ya Nzambe na mokolo ya suka?
- Nini ezali elaka ya sikisiki ya Klisto oyo Paulo azwaki na Korinti?
- Bingumba nini minei Paulo akendaki kotala na nsuka ya mobembo na ye ya mibale ya misionere?
- Makambo nini minei ya kokamwa ebimaki na bokutani kati na Apolo ná babalani oyo bazalaki kosala mosala?
- Ndenge nini mibali ya Efese bazwaki Molimo Mosantu? Mpe ndenge nini yo mpe okoki kozwa yango?
- Ndenge nini bokonzi ya Nzambe emonanaki epai ya Baefese?
- Mpo na nini nkombo ya Yesu mpe liloba na ye ekumisamaki mingi na Efese?
- Mpo na nini esengelaki Paulo akende na Loma?
- Pona nini mosali ya palata, Demetrio, asilikelaki Paulo?
- Mpo na nini mpe ndenge nini Paulo atikaki lingomba na Efese?
Tolendisi bino bokoba koyekola Misala ya Bantoma engebene na Luka elongo na biso. Okozwa eloko ya motuya ya seko. Tozali kozela biyano na bino mpe tozali kobondela mpo na bino. Tala adresse na biso:
Waters of Life
P.O.Box 600 513
70305 Stuttgart
Germany
Internet: www.waters-of-life.net
Internet: www.waters-of-life.org
e-mail: info@waters-of-life.net