Previous Lesson -- Next Lesson
b) Ntango ya Mose (Misala 7:20-43)
MISALA 7:35-36
35 Mose oyo bawanganaki, balobi: "Nani atye yo mokonzi pe mosambisi?" Nzambe atindaki ye lokola mokonzi mpe mobikisi na nzela ya anzelu oyo abimelaki ye na kati ya zamba. 36 Abimisaki bango na Ezipito na kosalaka bilembo mpe makamwisi na mokili ya Ezipito, na Mbu Motane mpe na esobe na boumeli ya mbula ntuku minei.
Bato baboyaki Mose ntango ayaki epai na bango mpo na lobiko ya ekólo, kasi Nzambe aponaki ye mpo na kobongwana na elimo. Na yango, Mose azalaki : elilingi ya Yesu, oyo bato na ye moko baboyaki, kasi Nzambe atikalaki sembo epai na ye mpe asekwisaki ye na bakufi mpo na kosikola ebele ya baombo na lisumu.
Lifunda oyo bafundaki Setefano esalemaki na ndenge bafundaki ye ete aboyaki Moize. Na nsima, atombolaki nkombo na ye mpe akembisaki ye na batitre ya malamu koleka. Apesaki ye nkombo molakisi mpe mosikoli, oyo azalaki mokambi ya bato na ye, mpe anyokwamaki makasi mpo na kosangisa bato ya motó makasi na Nzambe, boni mingi koleka, Klisto azali mokonzi ya lingomba na ye mpe mosikoli ya solo oyo azali kokamba bato nyonso ya molimo na kitoko mosantu epai ya Tata na ye mpo na kotia bango na kondimana na ye ya sika. Setefano alobi ete anzelu ya Kiti ya Bokonzi ya Nzambe, oyo ezali komonisa bozali ya Nzambe, azalaki kokende elongo na Mose na boumeli ya mibu ntuku minei na esobe, mpo ete mobange oyo azalaki na likabo ya koloba te mpe azalaki mpe na ezaleli ya kozanga elikya mpo na mikakatano ya kotondisa bato²²² minene mokolo na mokolo na esobe, kasi anzelu ya Nkolo akangaki ye na loboko na ye mpe akambaki ye litambe na litambe uta na molili ya botɛmɛli makasi, mpe asalaki ete alonga na katikati ya bakonzi ya molili, mpe akembisaki ye na makamwisi minene na nguya ya Nzambe, Mose azalaki ye moko te nkolo mpe mosikoli, kasi nde Nzambe asakolaki nguya na ye na bato ya bolembu, mpe asalaki ete mosali na ye alonga, mpo na mibu ntuku minei. Mpo na biso, tozali na Nkolo mpe Mosikoli oyo alongi kozanga lisalisi ya baanzelu, mpo ete azalaki Nzambe oyo akómaki moto. Lelo, azali kokamba bato na Ye baponami uta na bato banso na parade ya elonga na Ye na katikati ya molili ya esobe ya molɔ́ngɔ́ na biso, mpe tozali kolanda Ye na kolela ya botondi mpe ya masanzoli.
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, totondi Yo mpo ozali Mokonzi ya Eklezia mpe Mosikoli na biso ya sembo; Ozipaka biso na libateli na Yo. Tozali kobika na makasi na Yo, tozali kokangama na bosembo na Yo. Likolo na Yo kaka nde totongaka avenir na biso. Na makasi ya kozala na bomoi, mpe na bosembo na Yo mpo na kokoba. Likolo na Yo pe Yo moko nde totongaka avenir na biso. Kosundola biso te. Amen.
MISALA 7:37-43
37 Talá Moize oyo alobaki na bana ya Yizalaele ete: “Nzambe akotɛlɛmisa bino Mosakoli lokola ngai na kati ya bandeko na bino.” 38 Ye oyo, na kati ya liyangani na esobe, azalaki elongo na anzelu oyo alobaki na ye na Ngomba Sinai mpe elongo na batata na biso, azwaki maloba ya bomoi mpo na kopesa biso. 39 Batata na biso balingaki koyoka ye te, kasi baboyaki ye mpe babalusaki mitema na bango epai ya Ezipito, 40 balobaki na Arona ete: “Salá biso banzambe oyo bakoki kokende liboso na biso, mpo mpo na Moize oyo abimisaki biso na mokili ya Ezipito, toyebi te nini ekómeli ye.” 41 Mpe na mikolo wana basalaki mwana ya ngɔmbɛ mpe bapesaki mbeka epai ya ekeko mpe basepelaki na misala ya maboko na bangomei. 42 Na nsima, Nzambe abalukaki mpe apesaki bango básalela mampinga ya likoló, ndenge ekomami na mokanda ya basakoli ete: “Ee ndako ya Yisraele, bopesi ngai bato oyo babomi mpe mbeka mbula ntuku minei oyo na esobe?” 43 Ozwi hema ya Moloke mpe monzoto ya nzambe Remfane, bikeko oyo osalaki mpo na kosambela! Yango wana nakomema yo mosika na ngambo mosusu ya Babilone.
Kati na bifundeli oyo bafundaki Setefano ezalaki ete afingaki Mose mpe mobeko, mpo na yango Setefano alakisaki mbala mitano na elobeli na ye ya komibatela na liloba (Oyo). Mose azali na esika moko ya kokesana liboso ya Nzambe, esika oyo moto moko te liboso na ye to nsima na ye azalaki na yango na kondimana ya kala, mpo ete Oyo-Aleki-Likoló alobaki na ye na miso (vɛrsɛ 35, 36, 37, 38, 40). Moize azalaki moyokanisi ya Kondimana ya Kala, oyo amataki, na likama ya liwa, likolo ya ngomba ya ngomba oyo ebimisaka lava mpe milinga mpo na kokutana na anzelu ya Nkolo.
Setefano abengaki mobeko oyo Moize azwaki epai ya Nzambe, maloba ya bomoi (38) oyo ezali kouta na motema ya Nzambe mpe epesami na anzelu epai ya momonisi ya bato ya kondimana. Na yango, Setefano abengaki mobeko te mokanda mokufi oyo ebomaka, kasi motambwisi mpo na bomoi, mpe lisungi ya bosantu ya Nzambe. Ye oyo atosaka mobeko mobimba akozala na bomoi libela na libela.
Kasi na ntina mingi koleka nkembo ya Mose mpe mobeko liboso ya Sanedrina, Stefano asengelaki kolimbola bango ete ezalaki ye te to Eklezia ya Klisto nde baboyaki moyokanisi ya Kondimana ya Kala mpe bafingi ye, kasi nde bato ya Yisalaele bango moko oyo baboyaki ye mbala na mbala mpe ntango nyonso; mpo bazalaki bato ya botomboki. Na nsima, Setefano amonisaki na ebandeli ya lisolo na ye ete baombo na Ezipito basosolaki Mose te mpe bandimaki ye te, na boye ete asengelaki kokima mpo bato na ye baboyaki lisalisi. Kasi Nzambe apesaki ye bokambi likolo ya baye baboyaki ye mpe apesaki ye makoki ya kolonga motó makasi na bango. Ntango moponi ya Nzambe ayaki liboso mpo na kozwa mobeko ya kondimana, balandi na ye basundolaki ye mpe batikaki Nkolo, babalolaki makanisi na bango na bomengo ya kongenga, mpe balingaki mwana ya ngɔmbɛ ya wolo koleka kozela moyokanisi na bango, mpo ete azongisaki nsima bozongi na ye nsima ya bokutani na ye na Nzambe.
Malongi maye mapesami na Setefano mpo na komibatela na ye matondi na ndimbola ya molimo, mpamba te, lokola Mose abombamaki ntango molai elongo na Nzambe mpe na nsima azongaki mpo na kolendisa bato na ye na Kondimana ya Kala, ndenge moko mpe Yezu abombami sikawa elongo na Tata na ye ya lola, mpo na kozonga na ntango esengeli mpe kolaka bokonzi ya kimia na ye na mabele. Na ntango wana, Bayuda bazalaki kotyela mokambi na bango motema te. Lelo oyo, bato mpe babinaka zingazinga ya mwana ya ngɔmbɛ ya bolamu, mpe balobelaka mayele ya tekiniki mpe bibundeli ya koboma, mpe komikumisa mpo na bamisile na bango mpe bomengo na bango, kozanga komona Nzambe to etumbu na ye koya likolo na bango lokola lipata ya moindo oyo ebomaka. Setefano amonisaki basambisi na ye ete etumbu ya Nzambe ememaki Yisraele na boombo, mpamba te batikaki bango liboso. Esakweli yango ekokisamaki na mbala moko te, kasi mokemoke. Ntango kaka Nkolo atombolaki loboko na ye uta na bato ya boyokani, bakweyaki mokemoke na bopakano mpe bakomaki bato ya lokoso. Bazalaki kondima boyekoli ya sanza na nizoto mpe kosambela bilimu mpe bikeko, mpo bafungolaka mitema na bango na makambo nyonso oyo ezali kongɛnga na miso na bango, kasi Nzambe, oyo amonanaka te, bamonaki malamu te ete asala ete ayangela boyebi na bango, batosaki te mongongo ya Molimo Mosantu na ye oyo ezalaki kosala na kati ya lisosoli na bango. Yango ezali ntina ya ntina mingi mpo na kokweisama nyonso. Ozali koyoka Nzambe mpe liloba na ye, mpe ozali kosala mokano na ye mbala moko, na bolingi mpe na mobimba? Setefano alakisaki ba kengeli (verse 37) elikia monene oyo Mose afungoli biso: ete Nzambe akotombola profeta lokola Mose, oyo akozongisa mitema ya bayekoli na ye sika, lokola moyokanisi ya mapamboli mpe nguya nyonso ya bonzambe. Bayoki nyonso na Sanedrina bayebaki ete elaka wana ya kala ezalaki elembo ya solo ya Moize na ntina na Klisto oyo akoya. Elingi koloba ete mosakoli oyo ya sika alingaki kokela kondimana ya sika mpe kolendisa bayekoli na ye na lolenge ya malamu mpenza na boyokani elongo na Nzambe. Eyebani malamu kati na baklisto, Stefano kati na bango, ete balimboli vɛrsɛ oyo lokola kolobela Yesu.
Na banzela wana, Setefano alobelaki ezaleli na ye epai ya Moize mpe mobeko, mpe na ntango moko akweisaki botomboki oyo ezalaki kokoba ya bato na ye, mpe akambaki bango epai ya Klisto, oyo kati na ye ezali na elikya se moko mpo na kokokisa mobeko mpe kokela kondimana ya sika. Tomoni ete bobateli ya nguya ya Stefano ezalaki na ntango moko liyebisi ya polele ya nsango malamu oyo Molimo Mosantu apesaki na molobi ya komikitisa.
LOSAMBO: Nzambe mosantu, limbisa biso mitema na biso ya motema mabe. Salisa biso tósosola Mwana na yo mpe tóboya ye te, kasi tótosa liloba na ye mpe tózela ye. Tika Molimo na yo elendisa biso na kati ya kondimana ya sika, kogangaka kati na biso komikitisa, bolingo, mpe bondimi. Amen.
MOTUNA:
- Makanisi misato ya minene oyo elobeli ya Setefano ezalaki na yango na ntina na Moize mpe mibeko ezali nini?