Previous Lesson -- Next Lesson
5. Saul ƒe nyɔnyrɔxɔxɔ to Anania dzi (Dɔwɔwɔwo 9:6-19a)
DƆWƆWƆWO 9:6-19a
6 Fɔ nàge ɖe dua me, eye woagblɔ nu si wòle be nàwɔ la na wò.” 7 Ame siwo nɔ mɔ zɔm kplii la tɔ te ɖe afi ma; gbɔgblɔ bu ɖe wo. Togbɔ be wose gbea hã la, womekpɔ ame aɖeke o. 8 Saulo fɔ le anyigba, ke esi wòʋu ŋku la, mete ŋu le nu kpɔm o. Ale wolé eƒe asi hekplɔe ge ɖe Damasko-dua me. 9 Enɔ anyi ŋkeke etɔ̃ sɔŋ; mekpɔ nu o, meɖu nu o eye meno naneke hã o. 10 Azɔ la, nusrɔ̃la aɖe nɔ Damasko si ŋkɔe nye Anania. Ekpɔ ŋutega si me Aƒetɔ la yɔe be: “Anania!” Etɔ nɛ be: “Aƒetɔ, nyee nye esi!” 11 Aƒetɔ la gblɔ nɛ be: “Tso nàyi ɖe ablɔ si ŋkɔe nye Ablɔdzɔdzɔe la dzi, eye nàbia Yuda ƒeme ta. Ne ège ɖe aƒea me la, bia ŋutsu aɖe si ŋkɔe nye Saulo tso Tarso la ta se. Ŋutsu sia le gbe dom ɖa, 12 eye wòkpɔ ŋutsu aɖe si ŋkɔe nye Anania le ŋutega me wòva da asi ɖe edzi, wògakpɔ nu.” 13 Anania ɖo eŋu be: “Aƒetɔ, mese nya le ame geɖewo nu tso ŋutsu sia ŋu. Wogblɔ be ewɔ nuvɔ̃ɖi geɖe ɖe wò ame siwo ŋu nèkɔ le Yerusalem la ŋu. 14 Wobe exɔ ŋusẽ tso nunɔlagã siwo le Yerusalem la gbɔ, be yeava lé ame siwo katã subɔa wò le afi sia la.” 15 Ke Aƒetɔ la gblɔ nɛ be: “Heyi, elabe ɖe metia ame sia be wòanye ŋudɔwɔnu nam. Medi be wòana ame siwo menye Yudatɔwo o, fiawo kple Israel-dukɔmetɔwo nanya nye ŋkɔ. 16 Nye ŋutɔ mafia ale si gbegbe wòle be wòakpe fu le nye ŋkɔ la ta lae.” 17 Ale Anania tso yi ɖage ɖe aƒe si me Saulo le la me. Eda asi ɖe edzi gblɔ nɛ be: “Nɔvi Saulo, Aƒetɔ Yesu, ame si ɖe eɖokui fia wò le mɔ dzi esi nègbɔna lae dɔm ɖe gbɔwò, be wò ŋkuwo naʋu, nàgakpɔ nu eye nàxɔ Gbɔgbɔ Kɔkɔe la.” 18 Enumake nane si le abe tsro ene la ge le Saulo ƒe ŋku dzi, eye wògakpɔ nu. Etsi tsitre eye wole mawutsi nɛ. 19 Eɖu nu eye wòkpɔ ŋusẽ.
Menye ɖeko vɔvɔ̃ ɖo Saul o ke egogo ku, elabena nusianu si le vevie le eƒe agbe si nye xɔse, bubu, dzɔdzɔenyenye, dzonɔameme, lɔlɔ̃nu me la gbã zi ɖeka, esime wòɖe eɖokui fiae abe amesi wofɔ ɖe tsitre ene Afimae Saul se egɔme be: Nyee nye nuvɔ̃wɔla kple Mawu ƒe futɔ, kple Satana ƒe dɔla. Nye dekɔnuwo kple mawuvɔvɔ̃wo katã meɖe vi aɖeke nam o. Nyee nye tɔtrɔ kpata, xɔsegbela eye wobu fɔe, anyidzedze gã aɖeke meli wu amesi wɔa abe ɖe mawuvɔvɔ̃ le eɖokui me tso eƒe kɔkɔƒe ene o, be wòanya be amesiame nye Mawu ƒe futɔ le eƒe nɔnɔme me.
Ke Yesu mewu eƒe hamea yometila o, ke boŋ ena mɔnukpɔkpɔe be wòatrɔ dzime Tete Saul li liʋiliʋi be, “Aƒetɔ, nukae nèdi be mawɔ?” Azɔ Saul mevo o, gake exɔ ablɔɖe le eɖokui si eye wòzu Yesu ƒe kluvi. Eke ɖe eƒe Aƒetɔ ŋu eye wòbɔbɔ eɖokui nɛ lɔlɔ̃nu faa, mɔxexeɖenu alo nɔnɔme aɖeke manɔmee tegbee. Eye eƒe Aƒetɔ da gbe le eŋu tso eƒe gbɔgbɔ me ŋkumaʋumaʋu me, kple eƒe xɔse si tsi anyi le mawu ɖeka subɔsubɔ ƒe susu ta. Saul se egɔme be Yesue nye Aƒetɔ gbagbe la kple Mawu vavã si wɔ ɖeka kple Fofo la kple Gbɔgbɔ Kɔkɔe la.
Mawu sia do ame gbagbã la ƒe xɔse kpɔ enumake, eye wòde se nɛ be wòayi Damasko. Aɖabaƒoƒo ʋee aɖewo do ŋgɔ la, Saul ɖoe be yeado sɔ age ɖe fiadu la ƒe agbowo nu, abe ɖɔɖɔɖowɔla dovevienu kple ŋusẽtɔ ene, gake fifia eƒe ta ʋuʋu, eye eƒe zɔhɛ siwo vɔvɔ̃ ɖo la fia mɔe ɖo ta Damasko ƒe agbowo nu. Eyata eyi exɔlɔ̃awo dometɔ ɖeka si ƒe mo wɔ yaa le ŋutikɔkɔe ƒe kekeli si wotsɔ ka ƒo xlã wo le dzɔdzɔme nu la ŋuti nya la ƒe aƒeme.
Saul meƒo nu kple ameawo o, ke boŋ eɖe eɖokui ɖe aga ɖe Gbedodoɖa kple nutsitsidɔ ta. Menɔ agbe dim o, ke boŋ eɖe eɖokui ɖa tso amesiame gbɔ, eye wòtrɔ ɖe Mawu ŋu, ɖeko wòdi vevie be yeabɔbɔ ye ɖokui ɖe Dziƒoʋĩtɔ la te eye ŋutifafa nanɔ ye kple Mawu dome eye yeaɖo toe bliboe. Saul de dzesii be Aƒetɔ Yesu le agbe eye megbenɛ o. Edo gbe ɖa nɛ hebia tsɔtsɔke kple ɖeɖe tso Mawu ƒe dziku me. Ede to ɖe gɔmesese si le tsitretsitsi tso ame kukuwo dome kple Atitsoga la ƒe nya ɣaɣlawo ŋu, eye wòtua eɖokui ɖe nubabla yeyea ƒe nu ŋutɔŋutɔwo dzi.
Yesu ɖo Gbedodoɖawo katã ŋu na dzimetɔtrɔ dzɔdzɔe, ede dɔ asi na xɔsetɔ aɖe si ŋkɔe nye Anania enumake be wòayi Saul gbɔ eye wòakpe ɖe eŋu wòage ɖe agbe me. Fifia, Aƒetɔ la metsɔ apostolo gã alo ŋutikɔkɔe mawudɔla de asi o, ke boŋ amegbetɔ si nyrɔ ɖe tsi me eye Mawu do alɔe. Aƒetɔ la ɖe gbeƒã na tadeagula Saul le ɣeyiɣi ma ke me be, Anania ƒe vava ɖe ye gbɔ eye be yeatsɔ yeƒe asiwo aɖo yeƒe ta dzi le Yesu ƒe ŋkɔ me ale be yemagbe yeƒe vava ɖe ye gbɔ o.
Anania meʋu mɔ na Aƒetɔ la ƒe sedede kple esi wotsɔe de asi na dɔdasi sia o, gake enɔ vɔvɔ̃m na Saul eye wòʋuʋu le eƒe ŋusẽ ta, elabena xɔsetɔwo katã se be ɖekakpui Saul, si srɔ̃ nu le Torah me la, nye abosam dovevienu le nu vɔ̃ɖi wɔwɔ kple ame kɔkɔewo yometiti le Yerusalem me. Edze abe manya wɔ be Anania natsɔ asi aɖo agɔdzelaa dzi be Gbɔgbɔ Kɔkɔe la nayɔe fũ o ene, togbɔ be menya Yesu nyuie alo atrɔ dzime anukwaretɔe le Aƒetɔ la ŋkume o hã. Emegbe etso Anania si nɔ fu ɖem na la ɖa eye wòɖe gbe nɛ vevie be: Yi! Eyata nɔvinye ne Yesu yɔ wò eye wòde se na wò be nàwɔ nane la, yi ɖaƒo nu! Be woawɔ dɔ! Do gbe ɖa! Nyateƒee, wɔ Aƒetɔ la ƒe sededea dzi tẽ eye bliboe. Miaƒe fia melalana eteƒe didi o, ke boŋ ele mɔ kpɔm na toɖoɖo tẽ tso gbɔwò.
Yesu metsɔ eƒe dzedzeme na Saul kple susu si ta wòtrɔ dzime ƒe ŋutinya fia Anania o, ke boŋ ena tadeagula ɖokuibɔbɔla la nya nu tso Saul ƒe ɖoɖo kple eƒe dɔdɔ ŋu. Mawu tiae be wòanye amenuveve ƒe nugoe si me Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe ŋusẽ yɔ fũ.
Èse nya amenuveve gɔmea? Mawu wɔ apostolo tso eƒe futɔ me kple lɔlɔ̃tɔ tso dzikulawo dome, eye wòɖe ŋutsu si nɔ tsi nyrɔm la tso zazɛ̃nyahehe kple ɖokuidodoɖedzi ŋkuagbãtɔe me. Ena eyae ʋua ŋku na ame miliɔn geɖe le gbɔgbɔ me. Emegbe Gbɔgbɔ Kɔkɔe la va dzimetɔ si gbɔgbɔ vɔ̃a nɔ la dzi, eye wòɖee tso kakaɖedzi ɖesiaɖe me le nu maɖinu aɖe nu, edo ŋusẽe le amenuveve kple mɔkpɔkpɔ gbagbe me le Kristo me, eyata Saul tsɔ Yesu ƒe ŋkɔ ɖe eɖokui me eye wòde dzesii kple eƒe nuyiwo, eƒe dzi kple eƒe susu, fifia, eƒe susu yɔ fũ kple Yesu ƒe ŋkɔ, eyata, eva zu ŋkɔ tɔxɛ sia ƒe ŋusẽ yeye blibo.
Ènya amesi Kristotɔ vavã la nyea? Enye esi me Kristo ɖea eɖokui fiana le nyagbɔgblɔ kple nuwɔna me, le fɔmaɖimaɖi kple nyateƒe me, le dzɔdzɔenyenye kple ŋusẽ me. Ðe Kristo le keklẽm le wò agbe me tẽa?
Ele be Paulo naɖi ɖase tso Kristo ŋu le fiawo kple amegãwo kpakple nutodziɖulawo ŋkume, woblae abe eƒe Aƒetɔ ene eye dzɔlawo nafia mɔe. Yehowa dɔe ɖe Yudatɔ siwo kaka la hã gbɔ. Paulo ma eƒe lɔlɔ̃ ɖe Trɔ̃subɔlawo kple eya ŋutɔ ƒe dukɔ me tɔwo dome. Eƒe dzi kpe fu le gbãtɔa ƒe manyamanya, kple evelia ƒe dziku ta, eye amesiame si axlẽ eƒe lɛtawo la akpɔ alesi gbegbe Paulo kpe fu le Kristo ƒe ŋkɔ tae adze sii, ke hã, meƒo adegbe le eƒe fukpekpea ŋu o, elabena ekpɔe dze sii be teƒeɖoɖo alo nuwuwu aɖeke meli o, amenuveve koe.
Anania ƒe mo wɔ yaa esi wòse Aƒetɔ la ƒe gbeƒãɖeɖe tso Saul ƒe etsɔme ŋu. Exɔe se eye wòdzo, eye ɖewohĩ edi be yeanya nusi dzɔ ɖe Saul dzi le mɔa dzi, elabena eƒo nu kple ŋkuagbãtɔ la le Aƒetɔ la ƒe ŋkɔ me, amesi ɖe eɖokui fiae le mɔa dzi. Aƒetɔ Yesu sia na eƒe futɔ Anania zu nɔvi. Fifia Kristo ƒe amenuveve trɔa amegbetɔwo keŋkeŋ, eye wòdzraa futɔwo dome ɖo, eye wòwɔa wo nɔviwo le Mawu ƒe lɔlɔ̃ ƒe ƒomea me.
Anania subɔla nya be menye Aƒetɔ Yesu dɔ ye ɖe Saul gbɔ be wòaʋu eƒe ŋkuwo to asidada ɖe eƒe ta dzi ƒe ŋusẽ me ko o, gake enya nyuie be taɖodzinu si le subɔsubɔdɔ sia ŋue nye Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ƒe blibonyenye, kple tsɔtsɔke xɔxɔ kple ŋutifafa ƒe amesinɔnɔ kple Mawu kpakple subɔsubɔ ƒe mɔɖeɖe, kple lɔlɔ̃ ƒe ŋusẽdodo le ɖokuibɔbɔ ƒe ŋusẽ me. Paulo mete ŋu he nɔnɔme nyui siawo do goe le eɖokui me o, alo tso eƒe dekɔnuwo me alo tso eƒe amewo ƒe ameƒomevinyenye me o, gake Kristo dɔ nɔvi tsɛ aɖe si yɔ fũ kple Gbɔgbɔ Kɔkɔe la ɖee, ale be ame aɖeke nagaƒo adegbe o.
Emegbe Anania si nye agbalẽnyala la tsɔ eƒe asiwo da ɖe agbalẽnyala Saul ƒe ta dzi, eye enumake ŋkuagbãtɔ la kpɔe eye Aƒetɔ la ƒe Gbɔgbɔ yɔe fũu le Mawu dim Ame aɖeke mate ŋu aɖe ɣeyiɣi sia me le Paulo ƒe ŋutinya me o, negbe nusi Luka si nye atikewɔla ŋlɔ ɖi la ko. Nu aɖewo abe nudanu ene ge tso eƒe ŋkume, kasia ekpɔe dze sii be Ʋɔnudrɔ̃la Mavɔ lae nye ye Fofo si le dziƒo, eye amesi woklã ɖe ati ŋu eye wodo vloe lae nye Mawu ƒe Alẽvi ɖokuibɔbɔla la, eye be Gbɔgbɔ Kɔkɔe la nye Mawu ŋutɔ ƒe lɔlɔ̃, eye be Kristo si tsi tsitre lae nye ŋutikɔkɔe si gbɔna kpuie la ƒe mɔkpɔkpɔ. Le ɣeyiɣi ma me la, Kristo ƒe ɖeɖekpɔkpɔ va eme le dzimetrɔla la me, eye eƒe dzi klẽ abe elektrikkaɖi si wodo ɖe anyigbaxɔdzo si do viviti me ene.
Esi Saul xɔ nyɔnyrɔ kple Gbɔgbɔ Kɔkɔe la, exɔ nyɔnyrɔ le tsi me hã, elabena edi be yeawɔ ɖe Kristo ƒe nyawo katã dzi. Eɖi ɖase le Hamea me tɔwo kple xexeame katã ŋkume be yeɖe asi le agbe xoxoa kple nufiafia sesẽ la ŋu, eye yege ɖe agbe mavɔ me, eye woɖoe anyi le nubabla yeyea me. Saul kpɔe dze sii be woɖi yeƒe tsãgbenɔnɔ, eye ame yeye aɖe fɔ si ŋkɔe nye Paulo Sue la.
Emegbe míexlẽ nu dodzidzɔname aɖe, be amesi woɖe la medze egɔme kple kafukafu dzonɔamemetɔe o, eye medo go le gbegbɔgblɔ bubuwo me o, ke boŋ ebia be yeaɖu nuɖuɖu dzrowo eye woɖu nu nyuie, elabena etsi nu dɔ ŋkeke etɔ̃ kple zã etɔ̃ eye meno naneke o, gake le eƒe avuléle kple Mawu megbe la, eƒe ŋutilã kple luʋɔ va nɔ lãmesẽ me to Gbɔgbɔ Kɔkɔe la dzi. Eva zu ame tsɛ aɖe. Paulo meyi eƒe mɔ dzi le asrafodɔ kple nuwɔwɔ kpata me o, ke boŋ eɖu nu heno nu henɔ agbe na eƒe Aƒetɔ gbagbe la.
GBEDODOƉA: Aƒetɔ Yesu, míeda akpe na wò elabena èdɔ Anania ɖe Saul gbɔ be Gbɔgbɔ Kɔkɔe la nayɔe to asidada ɖe edzi me. Fia mɔ mí yi dzimetɔtrɔ vavãtɔ gbɔ eye míatrɔ ava gbɔwò anukwaretɔe, ale be wò ɖokuibɔbɔla ƒe Gbɔgbɔ nayɔ mí fũ eye míazu agbatsɔʋu siwo me wò ŋkɔ kple nɔnɔme nyuiwo le. Amen.
NYABIASE:
- Nukae wòfia be Gbɔgbɔ Kɔkɔe la yɔ Saul fũ?