Previous Lesson -- Next Lesson
12. Polo liboso ya Mokonzi Agilipa II mpe bato na ye (Misala 25:13 - 26:32)
MISALA 25:23-27
23 Mokolo oyo elandaki, Agripa mpe Berenise bayaki na lokumu nyonso, mpe bakotaki na ndako oyo basambiselaka bato, elongo na bakonzi ya basoda mpe bakambi ya engumba. Na mitindo ya Festisi, bayaki na Polo. 24 Festisi alobaki : — Mokonzi Agripa mpe bino nyonso oyo bozali elongo na biso awa, bozali komona moto oyo ! Lisanga mobimba ya Bayuda bayaki kokutana na ngai na tina na ye, na Yelusalemi mpe awa kati na Sezarea, bazalaki koganga ete asengeli kokufa. 25 Nzokande, mpo na ngai, namonaki likambo moko te oyo ekokaki komemela ye etumbu ya kufa. Kasi lokola ye moko asengi ete akende kosamba liboso ya mokonzi monene, ngai mpe nazwi mokano ya kotinda ye na Rome. 26 Lokola nazali na likambo moko te ya malonga ya kokomela mokonzi monene na tina na ye, nayei na ye mpo ete asamba liboso na bino nyonso, mpe mingi-mingi liboso na yo, mokonzi Agripa, mpo ete nakoka kozwa likambo ya kokomela mokonzi monene, sima na biso kotuna ye mituna. 27 Pamba te namoni ete tina ezali te ya kotinda moto ya boloko na Rome, soki nalongi te kolimbola malamu likambo oyo bafundeli ye.
Banda kala Agripa II azalaki na mposa makasi ya komona Paulo oyo azali moboko ya boklisto. Na yango, Feste amibongisaki mpo na likita na bango. Na yango, mokonzi ya nsuka ya Bayuda ná ndeko na ye ya mwasi ná bato oyo bazalaki elongo na ye bakɔtaki na miziki ya bakelelo mpe koyemba na ndako ya boyambi ya mokonzi. Na nsima, Festus ayaki na nkembo nyonso elongo na bakonzi na ye ya nguya. Asɛngaki bakambi ya engumba Kaisaria báyangana na likita yango ya Leta. Mpe na nsuka asengaki Paulo, mokangami ya bolembu, abima liboso ya esika wana ya kokamwa, nsima ya mibu mibale ya boloko ya kozanga bosembo. Kasi Klisto abongisaki mpo na Paulo likita oyo elongo na bakambi ya bato oyo ntoma to mosakoli mosusu ya nsango malamu azwaki liboso te.
Gouverneur abandaki bayoki wana na koloba na bosenga ya Bayuda ete ezali ye nde asakolaki mbala moko etumbu ya liwa ya Paulo. Lisusu abakisaki ete Sanedrina ya Yelusaleme esungaki bosenga yango na manifestation ya makelele na babalabala ya Yelusaleme. Kasi guvɛrnɛrɛ ya Loma amonaki te na mbala ya liboso likambo moko oyo mpo na yango Paulo abongi na liwa. Wana Paulo azali komibongisa mpo na kotinda ye na Yelusaleme mpo Bayuda bakoyoka ye mbala ya mibale nsima ya kosɛnga bango, asaleli libaku yango mpe alobi ete alingi kosamba liboso ya Kaisala. Mpe kuna ebandaki mokakatano ya Festo oyo ayebaki te ndenge nini alongisaki Paulo boloko na boumeli ya mbula mibale, mpe asosolaki te bantina ya kobuka mobeko ya Bayuda oyo Paulo afundamaki mpo na yango, ete moto moko na nkombo Yesu akufaki mpe asekwaki. Kasi alingi te kokomela Kaisala likambo oyo mpo na kosɛka ye te mpo andimaka ete abotamaka lisusu na nzoto mpe bilimu.
Oyo ezali kokamwisa ezali ete Fesitus na vɛrsɛ 26, mpe liboso ya Sanedrina, abengaki Kaisala te kaka mokonzi kasi Nkolo ndenge tozali kotánga na makomi ya Greke ya ebandeli. Oyo eyebisi biso ete na ntango wana, bato babandaki kokóma nzambe ya Kaisala. Mpe yango na nsima esalaki ete bakristu mingi bányokwama, bányokwama, báyoka mpasi mpe bákufa na nsɔmɔ, mpamba te bazalaki kosambela Kaisala te, kasi bazalaki kosambela Nkolo na bango Yesu. Baoyo bandimaka amperɛrɛ babengaki ye Nkolo na ndimbola nyonso ya liloba oyo. Azali monene koleka ba amperɛrɛ, ezali ya Nzambe mingimingi. Na titre oyo oyo gouverneur apesaki na César mpo na ko kumisa ye, akomaki pene na problème munene ya tango nionso, c’est-à-dire, mutu moko te abongi kobengama Nkolo kaka Yesu. Nkolo na yo azali nani? Ozali ya nani? Osalelaka nani ntango nyonso?
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, totondi yo, tozali kokumisa yo, mpe tofukami liboso na yo mpo ekufi te kasi ozali na bomoi. Ozali Nkolo na nkembo; olongi liwa, Satana, mpe lisumu. Tyá biso na bokonzi na yo mpe mema bato mingi oyo bazali koluka elongi na yo na bomoi ya seko. Amen.
MISALA 26:1-15
1 gripa alobaki na Polo : — Napesi yo nzela ya koloba. Boye, Polo atombolaki loboko mpe abandaki kosamba : 2 — Mokonzi Agripa, nazali na esengo mingi ya kosamba lelo liboso na yo, na tina na makambo nyonso oyo Bayuda bafundeli ngai, 3 pamba te oyebi malamu bizaleli mpe tembe ya Bayuda. Boye nasengi na yo ete ozala na motema monene mpo na koyoka ngai. 4 Bayuda nyonso bayebi evandeli na ngai, wuta na bomwana na ngai, kobanda na ebandeli ya bomoi na ngai, kati na ekolo na ngai, mpe ezala kati na Yelusalemi. 5 Bayebi ngai wuta kala mpe bakoki kotatola, soki balingi, ete natambolisaki bomoi na ngai lokola Mofarizeo, na botosi makasi ya mibeko, ndenge lingomba na biso esengaka. 6 Mpe nazali kosamba lelo mpo na elikya na ngai kati na elaka oyo Nzambe apesaki na bakoko na biso. 7 Bato ya mabota na biso zomi na mibale basalelaki Nzambe, butu mpe moyi, na kolemba te, mpo ete bazalaki na elikya ete bakomona kokokisama ya elaka yango. Mokonzi Agripa, ezali kaka mpo na elikya yango nde Bayuda bafundi ngai. 8 Mpo na nini, kati na bino, bozali kondima te ete Nzambe akoki kosekwisa bakufi ? 9 Ngai moko mpe nazalaki liboso kokanisa ete esengeli na ngai kosala nyonso oyo ekoki kosalema, mpo na kotelemela Kombo ya Yesu ya Nazareti. 10 Ezali mosala yango nde nasalaki kati na Yelusalemi : natiaki basantu ebele na boloko, na ndingisa ya bakonzi ya Banganga-Nzambe ; boye, tango bazalaki koboma bango, ngai mpe nazalaki kondima. 11 Kati na bandako nyonso ya mayangani, nazalaki mbala mingi kotambola mpo na kopesa bango bitumbu mpe kotinda bango na makasi ete bafinga Yesu-Klisto. Na zuwa na ngai oyo eleka ndelo, nazalaki kolanda bango kino na bingumba ya bapaya mpo na konyokola bango. 12 Ezali mpo na yango nde nakendeki na Damasi, na bokonzi mpe na etinda ya bakonzi ya Banganga-Nzambe. 13 Mokonzi, na ngonga ya midi, wana nazalaki kokende, namonaki pole moko kowuta na likolo, elekaki kutu ata kongenga ya moyi ; pole yango ezipaki ngai mpe bato oyo bazalaki kotambola elongo na ngai. 14 Tokweyaki biso nyonso na mabele, mpe nayokaki mongongo moko koloba na ngai na lokota ya Arami : "Saulo, Saulo, mpo na nini ozali konyokola Ngai ? Ezali pasi mpo na yo komibamba na basende." 15 Bongo natunaki : "Nkolo, yo nani ?" Nkolo azongisaki : "Ngai, nazali Yesu oyo yo ozali konyokola.
Polo atelemaki liboso ya ba nobles ya peuple na ye mpe ba dirigeants ya ba puissances coloniales sans complication to soni ya kozala faible. Kasi atondaki na nsango na ye mpe atombolaki mabɔkɔ, lokola nde alingi kokitisa bango motema. Amibatelaki na esengo, mpo Mokonzi Agripa II ayebaki mwa moke na ntina ya nivo mpe bozindo ya makambo ya lisanga ya Bayuda, yango wana Paulo alingaki mokonzi ayeba mokakatano yango.
Polo abandaki te botelemeli na ye na kolimbola mitinda, mituna, mpe makanisi, kasi alakisaki elilingi ya lisolo ya bomoi na ye mpo na bayoki na ye. Kutu, mosakoli yango azalaki na makanisi ya solosolo mpe azalaki na mayele; azalaki kokima makanisi ya pɛtɛɛ mpe azalaki kosɛka makanisi ya bokosi, mpe atongaki kondima na ye likoló na ndenge Nzambe akɔtaki na lisolo ya bato. Bayuda oyo balingaki koyeba makambo ya sikisiki na ntina na makambo ya kala ya Polo basosolaki ete azalaki Mofalisai ya makasimakasi, mpe azalaki kolekisa ntango mingi te na mituna ya filozofi mpo na kotosa mibeko. Alingaki nde Nzambe na makasi na ye nyonso, na mokano na ye, na makanisi na ye, na molimo na ye mpe na nzoto na ye. Mosantu ya nkembo azalaki esika ya ntina mingi na makanisi na ye, mpe kotosa mibeko emonanaki epai na ye lokola nzela se moko oyo ememaki epai na Nzambe. Longola kozanga kondima wana ya mangomba, Polo, elongo na baoyo nyonso balandaki mibeko, bazalaki kozela kokokisama ya bilaka oyo Nzambe apesaki baklisto ya liboso. Elikya monene ekokokisama mosika te, mpe Yesu akoya na bokonzi na ye, bokonzi na ye, mpe kimia na ye awa na mabele. Paulo atɛlɛmaki kati na bayoki, kozela Klisto.
Mbala mosusu na ngonga wana mokonzi asepelaki te, lokola nde alobi na Paulo ete: “Otelemi awa te mpo na elikya ya koya ya Klisto, kasi mpo na koloba ete ayaki, babakamaki na ekulusu, akundamaki, mpe asekwaki —oyo ezali ntina ya likambo oyo ya monene.” Paulo ayebaki oyo mokonzi azalaki kokanisa, mpe liboso aloba yango, ntoma ayanolaki ete: “Bongo mpo na nini bondimi te ete Nzambe azali na likoki ya kosekwisa bakufi?” Motuna na ntina ya Klisto etongami naino na lilita ya mpamba mpe elonga ya Nkolo likolo ya liwa. Elembo ya Yona etikali libaku to moboko mpo na lingomba. Makanisi na yo moko ezali nini? Okanisi ete nzoto ya Yesu ebebaki na lilita, to ondimi ete moto Yesu azali na bomoi na nkembo, azali koyangela elongo na Tata na ye, mpe akozonga mosika te? Kondima yango ezali pɛtɛɛ te; eyaka na kongenga ya Molimo Mosantu mpe ekolaka kati na baye batangaka liloba ya Nzambe ntango nyonso.
Liboso, Polo ayinaki mokanda oyo mpe aboyaki na nkanda nyonso likanisi oyo ete Yesu ya Nazalete, oyo babakamaki na ekulusu mpe oyo batyoli ye, azali Klisto mpe Mwana ya Nzambe. Mingimingi, Polo atalelaki liteya yango lokola kofinga Nzambe. Na nsima, na lisungi ya Sanedrine, abandaki konyokola bakristo mingi. Akangaki baklisto na bolɔkɔ mpe akangaki baporte ya bolɔkɔ na mabɔkɔ na ye moko. Afundaki basantu, oyo batondi na Molimo Mosantu, liboso ya batribinale ya mboka, mpe abomaki kutu mingi kati na bango. Mpe na ntango ya mituna na bandako nyonso ya Yelusaleme mpe ya Yudea, atindaki bandimi na makasi ete báwangana kondima na bango mpe bápesa litatoli ya lokuta ete Yesu azalaki Klisto te mpe baboyaki bonzambe na ye. Na yango, Saulo (Polo) akomaki ntina ya kofinga Nzambe mpo na bato mpamba, mpamba te nganga-mayele oyo ya Kondima ya Kala atindaki bango na makasi, na kotelemela bilembeteli ya lisosoli na bango, mpo na koboya lobiko kati na Yesu. Saulo azwaki bokonzi epai ya Sanedrina ya kolanda lingomba yango ya likama na bingumba ya bapaya mpe, mpo na kokɔtisa yango makasi. Amipesaki formasyo mpo na kosala yango na molende, na koyina mpe na bozoba.
Bongo, talá, Yesu atɛlɛmaki liboso ya elenge mobali oyo mpe abɛtaki ye na mwinda na ye ya mɔ́tɔ, mpe akweyaki miso uta na mpunda na ye kino na mabele. Nkembo ya komonana ya Klisto ezalaki kongenga koleka kongɛnga ya moi mpe kongenga koleka nkake. Na nsima, asilisaki mposa makasi mpe motema na ye eninganaki. Lokola azalaki kobanga, akanisaki ete etumbu ya Nzambe ekómelaki ye mpe mokili mobimba na mbala moko. Luka mosakoli ya nsango malamu azongeli lisolo oyo etali bokutani ya Klisto na Paulo pene na Damasi mbala misato na buku na ye (Mikapo 9, 22 mpe 26), mpo ete tososola ete momekano oyo ezali katikati mpe sekele ya mokanda ya Misala ya Bantoma, mpe ntina ya solo kati na Nsango Elamu na ye.
Nkolo ya nkembo abebisaki Saulo te, mobomi ya basantu na Ye, engebene na bosembo mpe bosolo, kasi amonisaki ye na mawa na Ye ete, atako molende na ye ya bindimela mpo na Nzambe, azalaki monguna na Ye mpe azalaki kotelemela Klisto. Anyokolaki baklisto mpamba mpo bazalaki na bomoko na Nkolo na bango libela. Paulo, na mposa na ye ya lokumu, akanisaki ete azali na boyokani na Nzambe soki anyokolaki baklisto mpe abebisi bango. Kasi sikoyo, Yesu amonisaki ye ete ezali ye te moto oyo azalaki na boyokani na Nzambe, kasi bandimi. Nzokande, Saulo akómaki moombo ya mabe oyo eutaka na koyinana, kofinga Nzambe, koboma bato mpe nkanda. Na ngonga wana, lolendo nyonso mpo na Polo ebukanaki, mpe kondima na ye na boyengebene na ye engebene na mibeko epalanganaki. Ayokaki komiyina mpe koyoka nsɔni. Na ntango yango moko, na motema na ye, ayokaki ete Nkolo Mozwi-ya-Nguya-Nyonso abebisaki ye te, kasi alingaki ye. Azalaki na mpiko ya kosenga ye, na elikia mobimba, ayeba nkombo mpe bomoto na ye, kobondelaka ngolu ya boyebi mpe kozelaka eyano uta na lola, koyebaka na mozindo ya motema ete azalaki mosali mabe mpe monguna ya Nzambe.
Yesu aboyaki moluki oyo te, kasi alobaki na ye na elobeli ya polele, lokola nde alobi: Nazali Yesu, kasi bokanisi ete nabakamaki na ekulusu mpe nakufi mpe nabebisi; te, nazali na bomoi, na nkembo, mpe nazali moko na Nzambe. O Saulo mobola, okanisaki ekulusu ezalaki etumbu na ngai; te, te. Nakufaki mpo na yo mpe nazwaki etumbu ya bato nyonso. Ngai, moyengebene, napesaki bomoi na ngai mpo na bino oyo bozangi boyengebene; Nazali na ngambo te, kasi bokufaki. Boyamboli nokinoki mpe bozonga epai na ngai; bobongola makanisi na bino, mpo tala, nazali na bomoi, mpe nazali libanga ya nse. Soit omitonga likolo na ngai, soit okonyatama na ngai.
Ndeko ya bolingo, osimbi Klisto ya solo? Omoni Ye na bomoi liboso na yo? Opesi bomoi na yo mobimba epai na Ye? Ozali kobika na boyokani na Molimo ya Nzambe? Kobosana te ete Klisto molongi azali na bomoi mpe azali na ntango nyonso mpe na bisika nyonso; Abakisi mondimi nyonso na mobembo ya elonga na Ye.
LOSAMBO: Nkolo Yesu Klisto, Ozali na bomoi mpe ozali; Oyei epai na biso na nzela ya Nsango Malamu na Yo. Kobebisa biso te engebene na mabe na biso, kasi bikisa biso na nzela ya bolingo na Yo ya seko. Bimisa masumu na biso na nzela ya pole na Yo, mpe tia nsuka na motó makasi na biso mpo ete tokoka kolinga kobendama ya Molimo na Yo mpe tomipesa mobimba epai na Yo, kondima ngolu na Yo, mpe Okofanda kati na biso. Yaka, Nkolo Yesu, na kati ya motema na ngai, mpe na kati ya mitema ya baoyo bazali kozela Yo. Natondi Yo po Ozali na bomoyi pe Ofandi kati na ngai. Amen.
MOTUNA:
- Mpo na nini bokutani kati na Nkolo Yesu na Polo na nzela ya Damaseke ezali motema ya Misala ya Bantoma?