Mobile device - Print - Bottom

Previous Lesson -- Next Lesson

7. Polo na Athènes (Misala 17:16-34)

---

MISALA 17:22-29
22 Polo atɛlɛmaki na katikati ya Areopage mpe alobaki ete: “Mibali ya Atene, namoni ete na makambo nyonso bozali bato ya losambo, 23 Mpo ntango nazalaki kotambolatambola mpe kotalela biloko oyo bozali kosambela na bino, namonaki kutu etumbelo moko oyo ezalaki na makomi oyo: ‘Epai ya nzambe moko oyo ayebani te. Oyo bozali kosambela lokola eloko oyo eyebani te, nazali kosakola epai na bino, 24 Nzambe oyo asala mokili mpe biloko nyonso oyo ezali kati na yango azali Nkolo ya Likolo mpe ya mokili, avandaka te kati na batempelo oyo maboko ya bato etonga. 25 Mpe azalaka na posa te ya masungi ya bato, pamba te akoka na nyonso. Nzokande, Ye nde apesaka bato nyonso bomoi, pema mpe biloko nyonso. 26 Wuta na moto moko, asalaki mabota nyonso ya bato, mpo ete bakoka kovanda na mokili mobimba ; mpe akataki tango mpo na moto na moto mpe atiaki bandelo mpo na bisika na bango ya kovanda. 27 Asalaki bongo mpo ete baluka Nkolo mpe mbala mosusu basembola ye loboko mpe bazwa ye, atako azali mosika te na moko na moko na biso 28 Pamba te kati na ye tozali kobika mpe koningana mpe kozala na bozali na biso. 29 Na yango, lokola tozali bana ya Nzambe, tosengeli te kokanisa ete bozalisi ya Nzambe ezali lokola wolo to palata to libanga, ekeko oyo esalemi na mayele mpe na mayele ya bato.

Athènes ezali engumba oyo eyebani mpo na kitoko mpe kitoko na yango, kasi Yelusaleme ezali monene koleka. Bangomba oyo ezali zingazinga ya Athènes, bisika ya patatalu mpe mbu eyokani lokola melodi moko kitoko, kasi Yelusaleme ekokani na etumbelo oyo ezingami na bangomba ya kosambisa mpe ya ngolu. Paulo atɛlɛmaki na motema mpenza ya mayemi ya Bagreke, na esika ya mimeseno ya Atene, na elili ya Parthénon oyo akómaki nzambe. Abundisaki losambo ya bikeko mpe alobaki na bango mpo na Nzambe ya solo, Nzambe se moko ya solo, mozalisi ya biloko nyonso, mpe oyo azali na nguya nyonso. Asakolaki te na ntina ya Klisto oyo babakamaki na ekulusu, mpo ete bayoki na ye bazalaki na likanisi moko te ya bolimbisi mpe balukaki yango te. Paulo alimbolaki te miboko nyonso ya kondima na ye, ayanolaki te na masengi ya bato, andimaki te na makambo, mpe ayambolaki te makanisi na ye moko ya elimo, oyo eyebanaki te na bayoki na ye. Kasi asakolaki bango nsango malamu ya lobiko na nzela ya Yesu Klisto, mpe abandaki na ebandeli, koloba na bango na ntina ya bobangi ya Nkolo, oyo ezali ebandeli ya bwanya. Mosakoli ya mayele ya nsango malamu asalaki makasi mpo na kosikola bato ya Atene na losambo na bango ya bikeko, mpo na koyebisa bango Nzambe ya solo mpe se moko, mpe ete basengeli kopesa biyano epai na Ye mpo na misala na bango, etamboli na bango, mpe bongo na bongo. Na nsima, nsima ya koyambola na bango, bakobanda koluka koyeba mokano ya Nzambe mosantu na kolɛnga.

Polo asambisaki bafilozofe te mpo na kozanga boyebi na bango ya elimo, kasi akangamaki na mimeseno na bango ya losambo ya likolólikoló mpe akumisaki mikano na bango ya malamu, atako asepelaki te na losambo na bango ya bikeko. Ntoma yango azalaki na likoki ya kokesenisa bato oyo babungaki nzela mpe ezalela na bango ya kobunga nzela. Aboyaki te moto oyo abungaki nzela mpe alukaki koyeba Nzambe ya bomoi mpe ya solo, kasi apesaki ye makambo oyo azalaki koluka. Bato banso bazali na mposa ya koyeba Nzambe, kasi bakokaki te koyeba Ye to kopusana penepene na Ye mpo na masumu na bango. Ntoma atɛlɛmaki na katikati ya ba geni ya Atene mpe asakolaki na mpiko nyonso ete ayebi nzambe oyo ayebani te mpe oyo abombami. Likambo ya kokamwa ezali ete asakolaki nzambe oyo ayebani te epai na bango. Bagreke bazalaki ntango nyonso kosala makasi mpo na kosepelisa bilimu nyonso mpe banzambe nyonso, mpe mpo bábosana te banzambe oyo bayebaki te, batongaki etumbelo mpo na nzambe oyo ayebani te mpe bazalaki kopesa ye bambeka mpo na kokima nkanda na ye. Paulo asalelaki etumbelo wana ya bapakano lokola boyokani kati na bopakano na bango mpe kondima na ye. Mpe na nzela oyo amonisaki epai na bayoki na ye Nzambe ya solo mpe Mozalisi ya molɔ́ngɔ́ mobimba, oyo azali kokɛngɛla mpe kobatela likoló mpe mabele, mapata, bilimu, mpe oyo azali kokɛngɛla mbu, etando mpe minzoto. Ayebi combien de suki tozali na mitu na biso.

Lelo oyo, tozali kobika na eleko ya tekiniki, mpe tozali na mposa ya nokinoki ya koyeba na mozindo nkembo mpe bonene ya Mozalisi, mpo ete tokoka mpenza kososola ete siansi ya mikolo oyo, lokola fiziki, chimie, bioloji, mpe astronomi, ezali bobele bandimbola ya komikitisa ya nguya na Ye oyo ezangi nsuka. Nzambe ya bomoi aleki bɔɔngɔ na biso ya bato, mpe mayele ya bato ekoki kosimba Ye te, mpamba te Ye nde akelaki makanisi na biso ya mikemike. Biso banso tozali bikelamu na Ye, mpe Ye azali Molimo oyo akelaki molɔ́ngɔ́ mobimba. Tokabwani na Ye mpo na masumu na biso. Biso banso tosengeli koyeba Mozalisi na biso ya sika mpe kobalusa makanisi na biso epai na Ye, mpo ete tozala nzambe te na siansi, tekiniki, bomoto, mpe mbongo, mpe tobosana Nzambe ya solo mpe se moko.

Nzambe, oyo azali monene oyo ezangi nsuka, azali na mposa ya losambo to mbeka na biso te. Azali mosantu ya likolo mpe monene oyo ezangi nsuka na ntina na Ye, mpe Azali na mposa ya lisalisi ya bato te, bilei, to mbeka te. Eloko moko te epekisaka Ye na bozalisi; Akoki kokangama te na batempelo, na bandakonzambe, to na bisika ya losambo. Molimo na ye ekómaka mabangamabanga te na bikeko to na mabanga. Nzambe na biso azali mpenza na bonsomi mpe na nkembo, mpe akokisaka mikano na Ye na kokela bomoi ya libela kati na bato, banyama, mpe banzete. Ata minzoto ya sika esalemaka na gaze ya molili, oyo ezali kongɛnga, mpe na nsima biloko ya makasi ekómaka makasi na mokano na Ye. Oyo azali kokumisa Mozalisi ya mokili mobimba akokisaka mokumba na bango ya liboso epai na Ye. Masanzoli mpe losambo na biso ekokoma inévitable soki tososoli nkembo na Ye. Na yango, Paulo asalaki makasi mpo na kosikola bayoki na ye na losambo na bango ya bikeko, na bikeko na bango ya wolo, mpe na batempelo na bango ya marbre, mpo na kotambwisa bango epai ya Nzambe ya solo mpe se moko.

Alobaki na bango mpo na Mozwi-ya-Nguya-Nyonso, oyo azali koyangela mpe kokɔtela lisolo ya bikólo. Akelaki bomoto uta na moto moko, mpe Apesaki mitindo na ekolo moko na moko mpe asalaki ete bato bafuluka, atako nguya ya masumu ezalaki kosala kati na bango. Baoyo bazali kotosa mobeko na Ye batikali mpe bakufaka te, kasi baoyo basundolaka Nkolo Nzambe bazindaka na bomengo ya moimi. Nzambe ya mawa apesi libota nyonso na mabele mpe bato nyonso ntango ya kokanisa, ya kososola makabo na bango, mpe ya kolonga; Azali kokata ndelo ya esika na bango ya kofanda. Kasi baoyo babungisaka limemya mpo na Nzambe babungisaka mpe lotomo na bango ya bomoto. Mokumba ya ntina mingi mpo na bato banso ya mabele epai ya Nzambe ezali koluka Ye mpe koluka Ye, mpo ete mokano ya likolo na bomoi ezali mbongo te, to lokumu te, to bokonzi te, to boyebi te, kasi Nzambe ya bomoi mpe se moko te. Moto nyonso oyo azali koluka Nzambe te, azali kobunga nzela. Ozali koluka Nzambe na yo, to ozali kotambola na ba cercles? Ozali kosala makasi mpo na kokokisa mikano ya mpamba, to ozali kokangama na Nzambe, oyo azali mopesi mpe apesaka biso biloko nyonso? Ye nde azali kokela bomoi mokolo na mokolo mpe azali koyangela bato nyonso ya mabele.

Nzambe Mozwi-ya-Nguya-Nyonso afandi na mapata te, mpe afandaka na batempelo te, mpo Ye azali molimo. Azali bisika nyonso mpe azali komibanzabanza mpo na mosala ya mabɔkɔ na yo. Azali mosika na biso te, mpe kopusana penepene na ye ezali likambo oyo ekoki kosalema te. Azali penepene na yo; ayokaka maloba nyonso oyo ezali kobima na monɔkɔ na yo, mpe ayebi makanisi na yo. Lisosoli na yo ebimisami polele liboso na ye. Amonaka mbeba nyonso oyo ezali na kati, lokola ba rayons X oyo ezali komonisa mikuwa ya moto. Ekelamu moko te ekimaka miso ya Nzambe. Nyonso ezali bolumbu mpe ezali komonana na miso ya Mozalisi ya molɔ́ngɔ́ mobimba, mpe lisosoli na yo ezali komonisa masumu na yo.

Oyo azali kososola boniboni Nzambe azali penepene na biso, basumuki, mpe ayoki bolingo ya Nzambe na kati ya motema, afukami liboso ya Ye oyo akelaki bango na elilingi na ye. Mpo na kosembola boyokani wana ya moboko kati na Nzambe mpe bato, Paulo asalelaki maloba oyo adefaki na filozofi ya Bagreke: “Tozali bana na ye.” Liloba oyo ezali na nguya; ebandeli na yango ezali te eloko te, to eloko mpamba te, to mabe te. Nzambe azali ebandeli na biso, mpe tozali kati na ye; ye nde ntina ya bozali na biso. Makanisi na biso nyonso esengeli kozala kaka epai na ye, soki te totikali basumuki. Elembo ya nkembo ya Nzambe na mokili ezali te bikeko, to bandako minene, ya wolo oyo ezali kongɛnga na moi, to bibongiseli ya filozofi, kasi ezali nde ebandeli na biso ya bonzambe, mpe ete bato nyonso bazali bana ya Nzambe, oyo babengami mpo na komonisa elilingi na ye.

LOSAMBO: Nkolo, Nzambe mosantu mingi, yo nde okela molɔ́ngɔ́ mpe ozali kobatela yango; ozali liziba ya bomoi, mpe ezali na nzela ya ngolu na yo nde tozali kokoba kozala. Tokumisi yo mpo na bolingo na yo monene. Kamba makanisi na biso ntango nyonso epai na yo. Amen.

MOTUNA:

86. Makanisi misato ya minene oyo ezali na eteni ya liboso ya lisukulu oyo Paulo apesaki na ntina na Nzambe epai ya bato ya filozofi ya Athènes ezali nini?

Mobile device - Print - Top